Een geboren en getogen nuchtere noordeling, dat is Ellen van Loon. Ze groeide op in Friesland, volgde haar opleiding in Groningen en is inmiddels al ruim vijftien jaar thuis in Drenthe. Daar woont ze met haar gezin én werkte ze jarenlang met toewijding in de openbare apotheek. Na bijna zeventien jaar maakte ze de overstap naar SPITS Noord Nederland B.V., een GDS-apotheek waar het apothekersvak een heel andere invulling krijgt. “Ik ben met totaal andere dingen bezig dan in de openbare apotheek. Het is heerlijk om weer elke dag te leren.” Alsof dat nog niet genoeg is, werkt ze daarnaast ook aan een promotietraject. Tijd om kennis te maken met deze bevlogen expert.

‘Oprechte zorg en de kracht van het jaargesprek’

‘Initiatieven die de farmaceutische zorg voor patiënten betekenisvoller maken, daar gaat mijn hart sneller van kloppen. Soms is dat door buiten het zicht van de patiënt ervoor te zorgen dat alles ingericht wordt. En soms is dat ook door persoonlijke interactie.’

Wat maakt je werk in een GDS-apotheek zo anders dan je gewend was?

‘Waar je in de openbare apotheek veel direct contact hebt met patiënten, draait het hier om heel andere processen. Alles is veel grootschaliger en gestructureerder. We leveren voor 65.000 patiënten. Elke verandering, of het nou een software-update is of een aanpassing in het werkproces is, moet zorgvuldig worden uitgedacht en onderbouwd.’

‘Oprechte aandacht voor de patiënt: waarom jaargesprekken essentieel zijn.’

Je bent ook promovendus. Wat drijft jou in het doen van onderzoek?

‘Oorspronkelijk begon ik uit frustratie: we doen zóveel in de apotheek, maar ons vak blijft vaak onzichtbaar. Dat triggerde mijn eerste onderzoek naar receptwijzigingen. Inmiddels richt mijn PhD-onderzoek zich op hoe we in de openbare apotheek kunnen verschuiven van reactieve naar proactieve zorg. Bijvoorbeeld door middel van jaargesprekken en het trainen van medewerkers in mentaliseren, een manier van communiceren waarbij je oprechte interesse toont en beter aansluit bij de beleving van de patiënt. Dat levert niet alleen betere gesprekken op, maar ook meer zicht op medicijngebruik in het dagelijks leven.’

Welke factoren maken een jaargesprek écht effectief?

‘Met stip op één: oprechte aandacht voor de patiënt. Eén op de zes mensen die chronisch medicatie gebruiken, praten hier nooit over met een zorgverlener. Dat is toch bijzonder? Zonder APK mogen we de weg niet op met onze auto, maar we kunnen wel jaar in jaar uit medicatie slikken, zonder dat iemand ernaar omkijkt. In een jaargesprek geven we tijd en aandacht aan iemands medicijngebruik. Alleen al de vraag ‘hoe is het voor u om elke dag medicatie te slikken?’ doet wonderen.

‘Met het jaargesprek maken we ons zichtbaar als zorgverlener. Als loket waar je je vragen over medicijngebruik laagdrempelig kunt bespreken. Het geeft daarnaast inhoud aan het vak van apothekersassistenten. Ik maak me oprecht zorgen over de toekomst van hun vak als we ons beperken tot reactieve en instructieve zorg.’

Wat zijn veelvoorkomende misverstanden rondom het jaargesprek?

‘Veel mensen verwarren het jaargesprek met een medicatiebeoordeling, maar het doel is echt anders. Geen focus op het optimaliseren van de farmacotherapie, maar op hoe het medicijngebruik in het dagelijks leven verloopt. Het gesprek helpt om therapietrouw te verbeteren. Niet achteraf, maar juist preventief. Het vult het gat tussen de eerste en twee uitgifte en de medicatiebeoordelingen die we voor de meest kwetsbare patiënten doen’.

‘En ja, het kost tijd, maar we hebben ons werk daarop aangepast. Door bijvoorbeeld herhaalmedicatie via lockers te regelen, creëren we ruimte voor wat echt telt. Liever één goed gesprek per jaar dan vier vluchtige momenten. En met de ontwikkelingen in de bekostiging heb ik er vertrouwen in dat dit ook financieel steeds beter ondersteund wordt.’

‘De allesbepalende rol van leidinggevende.’

Hoe begin je als apotheek met het structureel invoeren van jaargesprekken?

‘Het begint bij het ontwikkelen van een visie en het team hierin meenemen. Zo vroeg mogelijk. Dat is voor het draagvlak heel belangrijk. Daarnaast is training key om meer diepgang in de gesprekken te krijgen.’

‘In onze proeftuin in Friesland, maar ook op andere plekken waar de jaargesprekken geïmplementeerd zijn, is iedereen enthousiast. Assistenten bouwen een relatie op met de patiënt en halen heel mooie interventies uit de jaargesprekken. Dat geeft ook meer inhoud aan het vak.’

‘Samen met andere proeftuinen werken we nu aan een implementatietoolbox. Daarmee willen we alle kennis en inzichten beschikbaar maken voor andere apothekers en assistenten die met het jaargesprek aan de slag willen. Want hoe mooi zou het zijn als álle apotheken structureel werk maken van de begeleiding van chronische geneesmiddelgebruikers?’

Welke rol zie je voor leidinggevenden of beherend apothekers in het aanjagen van jaargesprekken?

‘Voorbeeldgedrag is essentieel. Je kunt niet verwachten dat assistenten heel hard gaan lopen als je zelf weinig zichtbaar bent in de zorg. Het is een proactieve rol. Wees er als back-up voor assistenten, stel vragen, denk mee.’

Je hebt een druk werkleven. Hoe houd je de balans met je privéleven?

‘Ik vind werken en onderzoek doen oprecht leuk, maar het moet thuis wel gesmeerd lopen. Gelukkig gaat dat meestal goed. Vakanties baken ik duidelijk af: dan is het 100% family time. Toch is het soms wel zoeken naar balans. Ik kijk inmiddels ook wel uit naar het einde van mijn promotietraject. Gewoon, om wat meer tijd te hebben voor mijn gezin, mijn familie en om een keer overdag te kunnen sporten in plaats van pas ’s avonds na het werk.’

Wat wil je de lezer nog meegeven?

‘Wees nieuwsgierig en stel je vragen. Een gesprekspartner voelt jouw intentie en als die intentie goed is, is het niet eens zo belangrijk welke woorden je kiest. Het brengt zoveel meer als je vragen durft te stellen en durft te benoemen wat je ziet in iemands houding of gedrag.’

Wil je Ellen volgen? Dat kan op LinkedIn!

Wil je meer weten? Bekijk dan onze teamtraining: Assistent aan zet: effectieve jaargesprekken en farmacotherapeutische anamnese‘. In deze training leer je hoe je als apothekersassistent een farmacotherapeutische anamnese afneemt volgens de KNMP-richtlijn Medicatiebeoordeling en hoe je jaargesprekken kunt voeren om het gebruik van medicatie én de gezondheid van de patiënt grondig te evalueren.