De rol van de apotheek bij leefstijl en preventie
Een gesprek over leefstijl in de apotheek, dat roept wellicht vragen bij je op. Past dat wel binnen jouw rol als openbaar apotheker of assistent? Is de apotheek niet vooral bedoeld voor het verstrekken van geneesmiddelen? Zit de patiënt hier wel op te wachten? Juist het directe patiëntcontact in de apotheek biedt een unieke kans om naast medicamenteuze adviezen ook niet-medicamenteuze adviezen te geven. In de competenties van ons vak staat niet voor niets dat we aandacht moeten hebben voor leefstijl en preventie. Maar hoe pak je dat aan? Hoe kun je deze rol verder ontwikkelen? En welke uitdagingen kom je daarbij tegen?
Hoewel het starten van leefstijlgesprekken wellicht spannend kan zijn, is het een belangrijke stap naar een bredere, toekomstbestendige rol van de apotheek. Door leefstijl en preventie een plek te geven in de dagelijkse praktijk, valt er veel gezondheidswinst te behalen en wordt de toegevoegde waarde van de apotheek verder vergroot. Voor de patiënt én de zorg in bredere zin. Immers zorgt preventie niet alleen voor een fijner leven voor de patiënt, maar op den duur ook voor vermindering van de druk op de zorg.
‘Vinden patiënten het niet ongepast’
Wat houdt ons tegen?
In de praktijk horen we vaak de onmogelijkheden. ‘Het is al zo druk, ik heb geen tijd voor uitgebreide gesprekken aan de balie.’ En: ‘Mijn expertise ligt bij medicatie, ik ben niet opgeleid als voedingsdeskundige.’ Maar ook: ‘Ik twijfel of patiënten mijn leefstijladvies waarderen. Vinden ze het niet ongepast of misschien zelfs een belediging?’
Natuurlijk zijn er allerlei redenen te bedenken om het niet te doen en zijn er uitdagingen in ons werk die het niet de gemakkelijkste stap maken. Maar we kunnen ook kijken wat we wél kunnen doen. Welke kleine stappen we in de richting van leefstijl en preventie kunnen zetten. Zodat we van daaruit kunnen leren en ons verder kunnen ontwikkelen. Collega’s die al een tijdje meedraaien in het vak, herinneren zich vast de tijd nog dat patiënten raar stonden te kijken als we in de apotheek vroegen: ‘Wat heeft de arts u al verteld?’ Of: ‘Waarvoor gebruikt u de medicatie?’ Dat vinden we nu de normaalste zaak van de wereld. Soms moet je er dus eenvoudigweg mee beginnen, toelichten waarom je het doet en vooral: volhouden. Net zo lang tot iedereen eraan gewend is.
Laaghangend fruit is er genoeg. Het is een kleine moeite om iemand die slaapmedicatie komt halen, een paar niet medicamenteuze adviezen over slapen mee te geven. Bij patiënten waarbij je ziet dat de antihypertensiva is opgehoogd, kun je het belang van zoutbeperking, spierversterkende oefeningen en een gezond BMI benadrukken. En mensen die willen stoppen met rokken kunnen we motiveren, informeren over wat ze kunnen verwachten en op de hoogte brengen van de mogelijkheden die nicotinevervangers kunnen bieden.
‘De winst kan ook zijn patiënten door te verwijzen’
Ok, let’s go!
Je bent er eigenlijk ook van overtuigd hè? Dat er een prachtige kans ligt om een bijdrage te leveren aan leefstijl en preventie. Maar hoe kun je die leefstijladviezen op een goede manier in je gesprekken verwerken? Zodat je je er vertrouwd mee voelt. En het bij de patiënt zo goed mogelijk overkomt.
Ons advies is met kleine stappen te beginnen en vooral veel vragen te stellen. Begin bij de onderwerpen waarvan je het gevoel hebt, dat je er voldoende vanaf weet. Of draag bij aan valpreventie door het doen van een valrisicocheck bij medicatie zoals benzodiazepinen. Dit kan valongevallen, met name bij ouderen, drastisch verminderen. Naar mate je vertrouwen groeit, kun je je preventie ondersteuning en advies steeds een beetje verder uitbreiden.
Daarnaast kan het je helpen goed om de hoogte te zijn van de zorgverleners in de omgeving. Welke wandelclubjes zijn er? Zitten er diëtisten in de buurt? Een belangrijke USP van de apotheek is dat het de enige zorginstelling is waar je zonder afspraak kunt binnenlopen. Daar ligt een kans om een bredere rol te spelen. Maar je hoeft niet alles zelf te weten. De winst kan ook zijn dat je de patiënten naar de juiste plaatsen doorverwijst.
Communicatie in het patiëntgesprek
Leefstijladviezen raken vaak meer dan alleen kennis. Ze vragen om een goed gesprek, waarin de patiënt zich gehoord voelt en ruimte ervaart om zelf keuzes te maken. Dat vraagt andere vaardigheden dan uitleggen of overtuigen. Hoe sluit je aan bij wat iemand écht bezighoudt? Hoe ga je om met weerstand of terughoudendheid, zonder het contact te verliezen?
In de apotheek liggen hier volop kansen. Met goede gespreksvoering vergroot je niet alleen de effectiviteit van je adviezen, maar ook het vertrouwen en de samenwerking met de patiënt. In onze training Gespreksvoering in de apotheek leer je hoe je patiëntgesprekken voert die uitnodigen tot openheid en eigen regie, passend binnen je professionele rol. Zo wordt leefstijl geen ‘extra taak’, maar een natuurlijk onderdeel van het gesprek.
Wil je zelf met je team aan de slag met gespreksvoering? Bekijk dan onze geaccrediteerde teamtraining: ‘Consultvoering in de apotheek‘. In deze training krijg je handvatten voor het voeren van een gestructureerd gesprek. Door het implementeren van de KNMP-richtlijn betrek je als zorgprofessional de apotheekbezoeker actief bij het gesprek en ontstaat er een dialoog in plaats van een standaard riedel. Dat zorgt er niet alleen voor dat de patiënt zich gehoord voelt, het maakt jouw werk ook nog eens veel leuker!