Maagverkleining en de invloed van medicatie

Welke medicatie mag je niet gebruiken na een maagverkleining? Welke medicatie dien je juist levenslang te gebruiken? Bij welke geneesmiddelen is het raadzaam extra alert te zijn? Dit zijn vragen waar het apotheekteam advies over kan geven. In deze blog geven we achtergrond informatie over maagverkleining en antwoord op deze belangrijke vragen.

                       ‘Het is fijn te weten dat mensen na een maagverkleining bepaalde medicatie niet kunnen gebruiken. Zo kunnen we extra uitleg geven aan de patiënten en weten we waar we over praten.’ Apothekersassistent

Overgewicht en obesitas

Ernstig overgewicht ofwel obesitas is een chronische ziekte waarbij de vetophoping in het lichaam zó hoog is dat er kans op gezondheidsrisico’s bestaat. De afgelopen jaren is het aantal mensen met overgewicht en obesitas sterk toegenomen in Nederland. Cijfers laten zien dat meer dan 50% van de Nederlandse bevolking boven de 18 jaar kampt met matig tot ernstig overgewicht. Niet alleen in Nederland, maar over de hele westerse wereld vormen overgewicht en obesitas een grote bedreiging voor de gezondheid. Bij mensen met overgewicht is er teveel vet in het lichaam opgeslagen. Deze vetopslag ontstaat door een verstoorde balans in de energie-inname (eten en drinken) en energieverbruik (beweging) van het lichaam. Wanneer de energie-inname gedurende een langere periode hoger is dan het verbruik, ontstaat overgewicht. Een ernstige vorm van overgewicht noemen we obesitas.  

Gevolgen obesitas

De gevolgen van overgewicht en obesitas zijn enorm. Deze gevolgen zijn van zowel psychosociale- als lichamelijke aard. Bij psychosociale gevolgen kun je denken aan depressie, angststoornissen en zeer laag zelfbeeld. Een veel voorkomend lichamelijk gevolg is kortademigheid.

Maar er zijn veel meer gezondheidsrisico’s als gevolg van overgewicht en obesitas: diabetes type 2, hart- en vaatziekten, kanker, galstenen, artrose, slaapapneu, menstruatiestoornissen en vruchtbaarheidsproblemen.

bariatrische chirurgie

Bariatrische chirurgie is de medische term voor een maagverkleiningsoperatie. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert een maagverkleining bij mensen met morbide obesitas. Jaarlijks vinden er in Nederland ongeveer 12.000 maagverkleiningsoperaties plaats. Maagverkleiningsoperaties hebben gewichtsverlies als doel. Voordat een patiënt in aanmerking komt voor een maagverkleining, moet hij/zij een intensief traject doorstaan. In dit traject ligt de focus vooral op gezonde voeding en voldoende beweging. Gezonde voeding en voldoende beweging zijn immers de basis is voor een gezond lichaam!

Gastric bypass of gastric sleeve

Er zijn verschillende soorten bariatrische chirurgie. De meest toegepaste vorm is een gastric bypass of een gastric sleeve. Bij een gastric sleeve verwijdert de chirurg de buitenbocht van de maag. Er blijft een smalle, buisvormige maag over. Deze nieuwe maag heeft nog maar een inhoud van 100-150 ml en is wel 10 keer zo klein als de oude maag. Deze vorm van maagverkleining geeft relatief weinig risico’s.

Bij een gastric bypass knipt de chirurg het bovenste stuk van de maag af zodat er een stukje maag overblijft ter grootte van een kiwi. De gastric bypass is de meest ingrijpende en definitieve vorm van alle maagverkleiningsoperaties. De maaginhoud die overblijft na de gastric bypass heeft het volume van een espressokopje: zo’n 30-60 ml.

Dumping syndroom

Ongeveer een kwart van de mensen met een maagverkleining krijgt last van het dumpingsyndroom. Bij het dumpingsyndroom ‘dumpt’ de maag grote brokken, onverteerd voedsel direct in de dunne darm. Hierdoor heeft de patiënt last van een opgeblazen gevoel, misselijkheid, diarree en braken. Er zijn twee soorten dumpingklachten: vroege dumpingklachten en late dumpingklachten. Beide klachten hebben een andere oorzaak en vinden plaats op een ander moment na het eten van de maaltijd.

Levenslang medicatie

Na een maagverkleining bestaat er een grote kans op een tekort aan voedingsstoffen. Dit heeft een twee redenen. De patiënt eet minder en krijgt dus minder voedingstoffen binnen. Er is sprake van een verminderde opname van voedingsstoffen. Om deze reden raadt men patiënten met een maagverkleining aan om levenslang vitaminesupplementen en calciumtabletten slikken.

Medicatie vermijden en monitoren

Er wordt steeds meer bekend over het optimaliseren van medicatie na een maag verkleinende operatie. Het is raadzaam verschillende geneesmiddel(groepen) te vermijden of te monitoren. Geneesmiddelen waarbij je het gebruik beter kunt vermijden zijn onder andere NSAID’s, bisfosfanaten, anticonceptiva, macrogol en DOAC’s. Voor een volledig overzicht: raadpleeg de e-elearning ‘maagverkleining en medicatie’ op onze academie. Geneesmiddelen waarbij je het gebruik beter kunt monitoren zijn onder andere bloedsuikerverlagende middelen, geneesmiddelen met vertraagde afgifte en diuretica. Stichting Healthbase heeft voor een aantal middelen adviezen beschikbaar.

wat kun je doen in de apotheek?

Het is niet altijd bekend of de patiënt die bij jou aan de balie staat een maagverkleining heeft gehad. Zelfs bij de huisarts is het niet altijd bekend! Goede communicatie tussen het ziekenhuis en de huisartsen/apothekers is essentieel. Ga in overleg met huisarts, POH en apotheker over hoe je patiënten kunt adviseren op het gebied van medicatie, toedieningsvormen en het uitvoeren van de jaarlijkse labcontroles. Zorg ervoor dat je eigen kennis up-to-date is!



Meer informatie aanvragen?Laat hier uw gegevens achter en we nemen zsm contact met u op.