Maagverkleining: in vijf vragen naar het beste medicatieadvies

Maagverkleining: in vijf vragen naar het beste medicatieadvies 1024 683 KennisConnect

Als apothekersteam heb je iedere dag nieuwe mensen aan de balie staan. Maar zonder dat je het soms weet, komen er ook regelmatig mensen langs die een maagverkleining hebben gehad. Weet je dat altijd? Het antwoord is heel simpel: nee. Zelfs bij de huisarts is dit niet altijd bekend. Goede communicatie tussen ziekenhuis, huisarts en apotheker is dus essentieel om de patiënt zo goed mogelijk medicatieadvies te kunnen geven. In dit artikel behandelen we essentiële achtergrondinformatie omtrent maagverkleining en beantwoorden vijf vragen om te komen tot het meest optimale medicatieadvies. 

Noot: we vinden het ontzettend leuk om onze kennis over dit onderwerp en andere onderwerpen te delen. Wil je met ons in gesprek gaan over medicatieadvies bij een maagverkleining? Schroom dan niet en stuur ons een mail op r.schrijver@kennisconnect.nl of m.schippers@kennisconnect.nl.

“Een goed antwoord, vraagt om een goede vraag”

Als apotheker wil je je patiënten zo goed mogelijk bedienen. Hen van een pasklaar antwoord voorzien. In ons werk als apothekers hebben we geleerd dat je pas een goed antwoord kunt geven, als je vraag goed is. Dat je niet te snel geneigd moet zijn om antwoord te geven, zonder goed door te vragen. In dit artikel stellen we jou een aantal vragen waar we je antwoord op geven. Mis je een vraag? Laat het ons weten, dan voegen wij de vraag én het antwoord toe!

  1. Wat moet je weten over obesitas?
  2. Wat is bariatrische chirurgie?
  3. Wat zijn de gevolgen van een maagverkleining?
  4. Welk medicatieadvies geef je iemand met een maagverkleining?
  5. Wat is jouw rol als apotheker?
Wat moet je weten over obesitas?
Overgewicht, obesitas en de gevolgen

Meer dan 50% van de Nederlandse bevolking (18 jaar en ouder) kampt met matig tot ernstig overgewicht! En de voorspellingen zien er niet rooskleurig uit. Een bizarre constatering als je daar wat langer over nadenkt. In dit artikel kijken we naar de gevolgen van overgewicht en obesitas, maar in de toekomst is het zeer opportuun om vanuit zorgperspectief naar de oorzaken hiervan te kijken. Lossen we de oorzaken op? Dan lossen we ook grotendeels de gevolgen op. Voor nu beperken we ons tot het bespreken van de gevolgen.

Obesitas is een chronische ziekte waarbij de vetophoping in het lichaam zó hoog is dat er kans op gezondheidsrisico’s bestaat. Bij mensen met (ernstig) overgewicht is er teveel vet in het lichaam opgeslagen. Deze vetopslag ontstaat door een verstoorde balans in de energie-inname (eten en drinken) en energieverbruik (beweging) van het lichaam. Wanneer de energie-inname gedurende een langere periode hoger is dan het verbruik, ontstaat overgewicht.

De gevolgen hiervan zijn zeer ernstig. Kortademigheid, depressie, angststoornis en een (zeer) laag zelfbeeld. Een paar voorbeelden van lichamelijke en psychosociale gevolgen van overgewicht en obesitas. Ernstig, maar er zijn nog veel meer gezondheidsrisico’s. Denk aan  diabetes type 2, hart- en vaatziekten, kanker, galstenen, artrose, slaapapneu, menstruatiestoornissen en vruchtbaarheidsproblemen.

Wat is bariatrische chirurgie?

Om iemand met ernstig overgewicht te helpen, is het in sommige gevallen nodig om een maagverkleiningsoperatie te doen. De medische term hiervoor is bariatrische chirurgie. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert een maagverkleining bij mensen met morbide obesitas, oftewel bij een Body Mass Index van 40 of hoger.

Jaarlijks vinden er in Nederland ongeveer 12.000 maagverkleiningsoperaties plaats. Het doel van deze operatie is simpel: gewichtsverlies. Het is alleen niet simpel om deze operatie te kiezen. Om in aanmerking te komen, moet de persoon in kwestie een intensief traject doorstaan waarbij de focus ligt op gezonde voeding en voldoende beweging.

Gastric bypass of gastric sleeve

Voor een maagverkleiningsoperatie zijn meerdere vormen beschikbaar. De meest toegepaste vorm is een gastric sleeve. Bij deze vorm verwijdert de chirurg de buitenbocht van de maag. Er blijft een smalle, buisvormige maag over. Deze nieuwe maag heeft nog maar een inhoud van 100 tot 150 ml en is wel tien keer zo klein als de oude maag. Deze vorm van maagverkleining geeft relatief weinig risico’s.

Bij een gastric bypass knipt de chirurg het bovenste stuk van de maag af zodat er een stukje maag overblijft ter grootte van een kiwi. De gastric bypass is de meest ingrijpende en definitieve vorm van alle maagverkleiningsoperaties. De maaginhoud die overblijft na de gastric bypass heeft het volume van een espressokopje: zo’n 30 tot 60 ml.

No-brainer

Het is een no-brainer, maar we noemen ‘m toch: gezonde voeding en voldoende beweging zijn de basis voor een gezond lichaam. Het is alleen de vraag wat de oorzaak is van ongezond gedrag, opdat we dan de persoon écht kunnen helpen. Het antwoord hierop ligt meestal niet in de medische gezondheidszorg, maar kan wellicht gevonden worden in de psychologische gesteldheid en sociale omgeving van de persoon.

Wat zijn de gevolgen van een maagverkleining?
Dumping syndroom

Bij ca. 25% van de mensen met een maagverkleining komt het dumpingsyndroom voor. De maag ‘dumpt’ in dat geval grote brokken, onverteerd voedsel direct in de dunne darm. De patiënt ervaart hierdoor een opgeblazen gevoel en krijgt last van misselijkheid, diarree en braken. Daarin onderscheiden we vroege en late dumpingklachten. Beide klachten hebben een andere oorzaak en vinden plaats op een ander moment na het eten van de maaltijd.

Tekort aan voedingsstoffen

Doordat de patiënt minder eet, krijgt deze veelal minder voedingsstoffen binnen. De kans is dus groot dat er een tekort ontstaat. Om deze reden raadt men patiënten met een maagverkleining aan om levenslang vitaminesupplementen en calciumtabletten te slikken.

Welk medicatieadvies geef je iemand met een maagverkleining?

Het medicatieadvies verschilt per persoon. Wat we in generieke zin kunnen zeggen, is dat het verstandig is om verschillende geneesmiddelen(groepen) te vermijden of te monitoren. We hebben ze hieronder benoemd.

Geneesmiddelen vermijden

Geneesmiddelen die je beter kunt vermijden, zijn o.a. NSAID’s, bisfosfanaten, anticonceptiva, macrogol en DOAC’s. In onze e-learning ‘maagverkleining en medicatie’ vind je het volledige overzicht.

Geneesmiddelen monitoren

Bloedsuikerverlagende middelen, geneesmiddelen met vertraagde afgifte en diuretica dien je te monitoren. Op de website van Stichting Healthbase staan de adviezen benoemd voor verschillende geneesmiddelen.  

Wat is jouw rol als apotheker?

Vragen stellen. Dat is de belangrijkste rol van de apotheker in onze optiek. Zoals we dit artikel begonnen, is het niet altijd bekend of de persoon aan de balie een maagverkleining heeft gehad. Uit ervaring weten we dat deze informatie ook niet altijd bij de huisarts bekend is. Communicatie tussen de praktijkondersteuner huisarts (POH), huisarts, ziekenhuis, apotheker én persoon in kwestie is cruciaal.

Kennis op orde

Het is daarin ook belangrijk dat je als apotheker je eigen kennis over dit onderwerp op orde houdt. Denk aan kennis over verschillende geneesmiddelen, toedieningsvormen en het uitvoeren van de jaarlijkse labcontroles.

Zoals eerder vermeld in dit artikel, kun je in onze online academie de module ‘Maagverkleining en de invloed van medicatie’ volgen: https://academie.kennisconnect.nl/modules/maagverkleining-medicatie-invloed/

Ga met ons in gesprek

Vond je dit een interessant artikel en wil je graag over dit onderwerp of een ander onderwerp van gedachten wisselen? Neem dan contact op via info@kennisconnect.nl. Uiteraard kun je ons ook bereiken via LinkedIn:

Marlies: https://www.linkedin.com/in/marlies-vogel-schippers-phd-16840912/

Rianne: https://www.linkedin.com/in/rianne-schrijver-230a36166/

‘Het is fijn te weten dat mensen na een maagverkleining bepaalde medicatie niet kunnen gebruiken. Zo kunnen we extra uitleg geven aan de patiënten en weten we waar we over praten.’ 
Apothekersassistent

 

    Laat een bericht achter

    Your email address will not be published.

    Wij gebruiken cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.