Slikproblemen en medicatie

Slikproblemen en medicatie

Waarom mag je de ene tablet wel fijnmalen en de andere tablet niet? Waarom mag je niet alle capsules openmaken? En hoe signaleer jij slikproblemen bij demente cliënten? Dit zijn vragen waar verpleegkundigen en verzorgenden dagelijks mee worstelen. In deze blog proberen we meer duidelijkheid te geven op deze belangrijke vragen. De verpleegkundigen en verzorgenden zijn immers de oren en ogen van arts en apotheker.

                       ‘ik wist niet dat het  kauwen van medicatie door mijn cliënt deze ernstige gevolgen kan hebben’ Verzorgende

Dysfagie

De medische term voor slikproblemen of slikklachten is dysfagie. We spreken over dysfagie wanneer een cliënt niet goed kan kauwen, zich regelmatig verslikt of het eten niet goed weg krijgt. In Nederland lijdt ongeveer 23% van de ouderen aan dysfagie. Kortom, een veel voorkomend probleem. Het is belangrijk om je te realiseren dat dysfagie geen aandoening of ziekte op zichzelf is. De oorzaken zijn uiteenlopend. In de praktijk blijkt dat er nog onvoldoende aandacht is voor dysfagie. De slikproblemen en slikklachten worden nog niet altijd herkend. Samenwerking tussen verzorging, verpleging, arts en apotheek is noodzakelijk om cliënten zo goed mogelijk te begeleiden en zorg te geven.

Oorzaken dysfagie

Bij ouderen gaat het kauwen vaak langzamer en moeizamer.  Voedselresten blijven in de mond of keel hangen, wat zorgt voor slikklachten. Een beroerte, hersenbloeding, de ziekte van Parkinson of dementie zorgen voor een minder goede aansturing van het slikmechanisme door de hersenen. Ook kunnen deze aandoeningen voor gevoelsverlies in de mond zorgen. Hierdoor heeft de cliënt niet in de gaten  dat er iets in zijn of haar mond zit, wat zorgt voor verslikking. Sommige medicijnen zorgen voor afname van spierkracht. Door de verminderde spierkracht gaat het kauwen moeilijker, kan de tong het voedsel minder goed verplaatsen of werkt het strottenklepje minder goed.

Gevolgen dysfagie

Ondervoeding, uitdroging, longontsteking en overlijden vormen een grote risicofactor voor cliënten met dysfagie.

Medicijnen nooit zomaar fijnmalen!

Als je merkt dat een cliënt problemen heeft met slikken, mag je niet zomaar tabletten of capsules fijnmalen of openmaken. Dit kan tot levensbedreigende situaties leiden bij de cliënt! Maar kan ook gevaar opleveren voor jou als zorgverlener.

Sommige tabletten of capsules zijn namelijk zo ontwikkeld dat ze het geneesmiddel ‘beetje bij beetje’ afgeven. Dit noemen we in de praktijk ook wel ‘geneesmiddelen met een vertraagde afgifte’.Deze geneesmiddelen zijn voorzien van een speciaal ingebouwd systeem. Dit systeem zorgt ervoor dat het geneesmiddel over een langere tijd, langzaam aan het lichaam wordt afgegeven. Geneesmiddelen met een vertraagde afgifte mag je absoluut niet fijnmalen! Bij het fijnmalen vernietig je het speciale ingebouwde systeem en komt de ‘dagdosering’ in één keer vrij. Dit kan zorgen voor ongewenste effecten (bijwerkingen) maar kan ook levensbedreigende gevolgen hebben.  Geneesmiddelen met vertraagde afgifte kun je herkennen aan de termen ‘mga’, ‘oros’ of ‘retard’.  Maar let op! Wanneer deze termen niet vermeldt staan, kan de tablet of capsule nog steeds een vertraagde afgifte hebben.

Risico’s verpleegkundige

Sommige geneesmiddelen mag je niet bewerken (fijnmalen, oplossen, openmaken) omdat dit risico’s geeft voor jou als zorgverlener. Er zijn geneesmiddelen die kankerverwekkend zijn, allergische reacties veroorzaken of schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Het is belangrijk dat de zorgprofessional niet in aanraking komt met deze geneesmiddelen.

Vraag altijd advies bij slikproblemen aan apotheker!

Het is van groot belang dat arts en apotheek op de hoogte zijn van slikproblemen bij cliënten. Waar mogelijk zorgen zij voor een alternatief geneesmiddel in bijvoorbeeld een drank. Ook adviseert de apotheker of en zo ja hoe je sommige geneesmiddelen mag bewerken.

Valkuilen slikproblemen in de praktijk

In de praktijk merken we dat de verpleegkundigen en verzorgenden vaak onvoldoende kennis hebben over slikklachten en medicatie. Tijdens onze audits zien we regelmatig dat cliënten kauwen op medicatie en dat de verzorging medicatie fijnmaalt, zonder overleg met de apotheek. Ook leest leest de verzorging de informatie op de toedienlijst niet altijd even goed. Dit alles kan tot gevaarlijke situaties leiden.

Scholing verpleegkundigen en verzorgenden

Al onze trainingen hebben een praktisch, informatief en uitdagend karakter. Wij geloven er namelijk in dat zorgprofessionals pas écht in beweging komen als ze zelf nut & noodzaak van meditatieprocessen inzien.  In de training kwaliteitsdenken gaan zorgprofessionals aan de slag met het onderzoeken van de risico’s van het medicatieproces zoals toedienen van medicatie tijdens deelronde en gebruik van orale medicatie bij cliënten met slikklachten.

Voor verpleegkundigen en verzorgenden hebben we op onze academie de e-learning slikproblemen en medicatie ontwikkeld. In de e-learning geven we achtergrond informatie over slikproblemen, hoe slikproblemen zijn te herkennen, praktische tips bij slikproblemen en geven we uitleg over het fijnmalen van medicatie. Na de e-learning zijn de deelnemers zich bewust van het belang van het signaleren van slikklachten en dat medicatie nooit zonder overleg met de apotheker fijngemalen mag worden. Interesse in deze e-learning voor jouw team? Stuur een mail naar info@kennisconnect.nl of vul het contactformulier in en krijg een gratis inlogcode, zodat jij kan beoordelen of deze e-learning geschikt is voor jouw team.



Meer informatie aanvragen?Laat hier uw gegevens achter en we nemen zsm contact met u op.