apotheek

ashley van dijk wiersma
Interview met expert Ashley Wiersma
Interview met expert Ashley Wiersma 798 800 KennisConnect
“Kies voor de dingen waar je energie van krijgt”

Ashley Wiersma is in 2015 afgestudeerd als apotheker en heeft zich daarna gespecialiseerd als Openbaar Apotheker specialist. Ze houdt ervan om hard te werken en nieuwe dingen te leren. Maar ze maakt ook heel bewust tijd om te genieten. Dat doet ze graag met haar man Mark en drie jarige zoon Riley, met wie ze sinds begin 2022 op Curaçao woont.

Je bent geëmigreerd naar Curaçao met je gezin. Hoe zijn jullie daartoe gekomen?

“Emigreren is altijd een droom geweest, een onderwerp waar we graag over spraken en fantaseerden. Het bleef bij praten, totdat mijn man Mark en ik allebei op een punt kwamen dat we vastliepen in Nederland. Er zijn in Nederland veel regels, sociale verwachtingen en iedereen is druk. Ik merkte bovendien dat ik niet zo veel energie meer kreeg van het werk dat ik deed als apotheker. Ik keek om me heen en stuitte op een vacature voor de Nederlandse Antillen. Mark zei meteen: waarom niet? Hij was niet gebonden aan Nederland. Mark is militair geweest en heeft daar PTSS aan overgehouden. Dat heeft natuurlijk invloed op ons leven, maar we willen er vooral positief mee omgaan.” Toen Curaçao eenmaal in het vizier was, besloten Ashley en Mark Villa Veteran op te zetten. Een vakantieplek met speciale aandacht voor veteranen. “We willen graag van betekenis zijn voor veteranen met dezelfde uitdagingen als Mark. Villa Veteran is een plek waar je echt tot rust kunt komen, met zo min mogelijk prikkels.”

“Heerlijk om de reacties van collega’s te zien, toen ik vertelde over onze plannen.”

“Het is allemaal heel snel gegaan. In augustus ontstond het idee en iets meer dan een half jaar later hebben we de overtocht gemaakt. We hadden een huis gevonden op Curaçao waar we ons ontzettend goed bij voelden, het idee voor Villa Veteran was ontstaan en ik kreeg de kans om te ervaren hoe het zou zijn als apotheker op Curaçao. Natuurlijk missen we af en toe onze familie dichtbij, ook in praktische zin. Maar we zijn vooral heel blij dat we deze kans hebben gegrepen.” Het zetten van de stap om als apotheker in Curaçao aan de slag te gaan, heeft Ashley als één van de leukste momenten in haar carrière ervaren. “Heerlijk om de reacties van collega’s te zien, toen ik vertelde over onze plannen. Ze vonden het heel leuk voor ons als gezin, maar ook jammer dat ik het team zou verlaten. Dat geeft toch wel een gevoel van waardering”

Hoe bevalt het om te werken als apotheker op Curaçao?

“Ik vind het heel bijzonder, zowel in positieve als negatieve zin. Heel veel van wat ik in Nederland gewend was te doen, gebeurt hier niet of nog niet zo uitgebreid. Voornamelijk medicatiebewaking is iets wat ik snel moest ‘loslaten’. Er zijn minder veiligheidssignalen in het proces ingebouwd. De ICT ontwikkeling is hier nog niet zo ver. Logistiek is ook een grote uitdaging. Medicijnen komen vanuit allerlei landen en je hebt te maken met meerdere groothandels. Wat bestel je waar en is het überhaupt beschikbaar? Daarnaast is er vaak geen kwaliteitssysteem, omdat dat geen vereiste is hier. Op gebied van kwaliteit wordt er gedaan wat de apotheek zelf denkt dat nodig is. Goede afspraken en duidelijke instructies aan assistenten zijn dan nog belangrijker.”

Hoe is het om de standaarden die in NL zo belangrijk zijn, los te moeten laten?

“Ik had verwacht dat ik er meer moeite mee zou hebben dan ik tot nu toe heb ervaren. Voordat we hier kwamen had ik al contact met een apotheker op het eiland. Ik was dus al een beetje voorbereid. En ik houd sowieso van een praktische aanpak, dat komt me nu goed van pas. Ik vind het heel leuk om me te verdiepen in de processen in de apotheek, te bekijken hoe het beter zou kunnen en daar het positieve resultaat van te zien. Ik stel graag de vraag waarom iets op een bepaalde manier wordt gedaan. Met name op het gebied van kennis over kwaliteit en patiëntenzorg hoop ik iets toe te kunnen voegen. Maar ik heb ook gemerkt dat je je vooral zelf moet aanpassen. De cultuur is heel anders in Nederland. Ik neem daarom de tijd om te ervaren hoe alles hier gaat.”

Wat vind jij belangrijk als apotheker?

“Plezier, goede communicatie en laten zien dat je er bent voor je team is voor mij belangrijk. En dat je energie krijgt van wat je doet en de mensen om je heen. Daarnaast gaat mijn hart sneller kloppen van het leren van nieuwe dingen. Het maakt soms niet eens uit wat het precies is, nieuwe dingen geven altijd weer nieuwe energie.”

Welk moment op je werk vergeet je nooit meer?

“Dat zijn toch wel bepaalde gesprekken geweest aan de balie met verschillende patiënten. Bijvoorbeeld een psychiatrische patiënt, die van zijn psychiater geen nieuw recept kreeg voor Cialis. Hij was het daar niet mee eens. Dit gesprek vond niet plaats in de spreekkamer. Zul je altijd zien. En de rest kun je waarschijnlijk zelf wel invullen,” zegt Ashley met een knipoog.

Wat is je grootste ergernis als apotheker?

“Het feit dat er steeds minder mag als apotheker in Nederland en steeds meer moet. Meestal in het kader van kosten. Je ziet met eigen ogen wat de impact is. En of het daadwerkelijk kostenbesparend is, is maar de vraag.” Ashley geeft een voorbeeld over incontinentiemateriaal dat geleverd moet worden door andere partijen. Dit zorgde voor veel verspilling van materiaal en onbegrip bij patiënten. “Het wordt steeds lastiger uitleggen waarom bepaalde maatregelen worden getroffen. Dat zijn dingen die je er als apotheker allemaal bij krijgt.”

Zijn er nog dromen?

“Jazeker. Als gezin zo veel mogelijk samen zijn en genieten van het leven. Waar ter wereld dat ook mag zijn. Of ik over een tijdje nog aan het werk ben als apotheker durf ik niet met zekerheid te zeggen. Mark en ik hopen van grotere betekenis te kunnen zijn voor veteranen. Het is onze droom Villa Veteran in de toekomst verder uit te breiden.”

Wat wil je de lezer meegeven?

“Kies voor de dingen waar je energie van krijgt.”

Ashley volgen? Dat kan op Linkedin en Instagram.

Corien de Groot
Interview met expert Corien de Groot
Interview met expert Corien de Groot 798 798 KennisConnect
“Mijn werk-privébalans is heel goed. Ik ben nooit echt toe aan vakantie.”

Onlangs zijn we weer in gesprek gegaan met een expert in ons vakgebied: Corien de Groot. Allereerst vroegen we wie ze is en wat ze doet. “Ik ben Corien (47) en na mijn studie Farmacie heb ik in Apotheek Flevowijk in Kampen en in de poliklinische Apotheek Isala in Zwolle gewerkt.” Na 15 jaar werken als apotheker, is het in 2019 tijd voor een nieuwe stap. “Dat jaar ben ik gestart met mijn eigen bedrijf ‘Groot in Kwaliteit’. Kwaliteit heeft altijd mijn interesse gehad, ik zie het als een belangrijk middel om een bedrijf of een product te verbeteren. Daarom begeleid ik apotheken bij het kwaliteitssysteem. Zowel HKZ als GMP.”

Maar naast kwaliteit heeft Corien ook andere interesses.

Zo vertegenwoordigt ze de openbare apothekers uit de regio Zwolle (CAVRZ) in verschillende overleggen met het ziekenhuis Isala en is ze op landelijk niveau betrokken bij het Medicatieproces. Ook ondersteunt ze KennisConnect bij het geven van cursussen over o.a. slikproblemen, bloedverdunners en gespreksvoering. En Corien zit ook in het deskundigheidspanel van het AMP en de redactieraad van Stichting Uitgifte Informatie. “Ik doe graag veel verschillende dingen. Het geeft me energie en houdt me scherp. En soms kan ik de kennis die ik opdoe bij de ene opdracht weer gebruiken bij een andere.”

We vragen Corien waar haar hart sneller van gaat kloppen.

Er verschijnt een lach op haar gezicht. “In mijn privéleven geniet ik van reizen, wandelen, hardlopen en werken in de tuin. Daarnaast lees ik graag en vind ik het heerlijk om te ontspannen in de sauna. Ook geniet ik van lekker eten en drinken met familie en vrienden.” Corien vertelt enthousiast verder: “Wat werk betreft gaat mijn hart sneller kloppen van het praktisch maken van richtlijnen of andere beleidsmatige zaken. De Werkgroep Medicatieveiligheid in de regio rondom Isala (Meppel en Zwolle) heeft de afgelopen jaren hard gewerkt aan het verbeteren van het ontslagproces. En ik vind het fantastisch om te zien dat wanneer je elkaars processen leert kennen, dat er dan ook onderling begrip komt. En goede samenwerking in de regio is uiteindelijk ook beter voor de patiënt. Dus eigenlijk word ik heel blij van het verbeteren van allerlei zaken.”

Ze heeft er dan ook moeite mee wanneer men niet naar het geheel kijkt.

“Mensen zijn volgens mij bang dat verandering zorgt voor extra werk. Vaak heeft men geen idee wat de impact van hun werk is op de volgende zorgverlener in de keten. Het is goed om regelmatig met een helicopterview te kijken en er samen iets beters van te maken. Daar wordt ieders werk efficiënter én leuker van.”

Wat is Coriens toegevoegde waarde in dit soort processen?

“Ik ben enthousiast en houd van aanpakken. Ik denk dat mijn nieuwsgierigheid me helpt bij het stellen van vragen. Door die vragen worden ik en andere mensen aan het denken gezet en ontstaat beweging. Op die manier kom je uiteindelijk tot de kern.”

Wat is belangrijk in haar werk?

“Dat ik er energie van krijg! En ook dat ik mijn eigen tijd kan indelen. Dat zorgt voor veel vrijheid.” Omdat ze voor zichzelf werkt, is haar werk niet heel erg gescheiden van haar privéleven. Maar dat is voor Corien geen probleem, ze pleegt met plezier een telefoontje op de skipiste. “Juist doordat ik zoveel vrijheid heb, voelt dat niet als een opgave. Mijn werk-privébalans is heel goed. Ik ben nooit echt toe aan vakantie.” Dat was in het verleden wel anders. “Toen ik in de poliklinische apotheek werkte, ging ik regelmatig over mijn grenzen heen. Ik had toen een te hoog verantwoordelijkheidsgevoel en voelde daardoor veel druk. Daar heb ik veel van geleerd.” Corien is dan ook niet bang opnieuw in die valkuil te trappen.

De vrijheid om te kiezen welke klussen ze wel of niet aanneemt helpt daarbij.

“Ik bepaal zelf wat ik wel of niet doe, kies voor de dingen die ik heel erg leuk vind en bewaak mijn werk/privébalans heel goed. Maar dat betekent niet dat het altijd makkelijk is om nee te zeggen. Ik krijg soms leuke opdrachten aangeboden, waar ik dan toch nee tegen zeg, omdat het anders te veel is. Ik heb mijn avondjes met een boek op de bank of wroeten in de tuin ook echt nodig.”

We vragen Corien of er een moment is in haar loopbaan dat haar altijd zal bijblijven. Weer die glimlach.

“Meerdere mooie momenten zelfs! Vooral met patiënten die ik intensief heb begeleid, gewoon door er écht voor ze te zijn en aandacht te hebben. Dat voelde voor mij heel vanzelfsprekend om te doen, maar voor de patiënt maakt dat soms een wereld van verschil.” Ook minder mooie momenten maken veel indruk. “Een collega kwam op het werk vertellen dat ze ongeneeslijk ziek was. Dat had zo’n impact op mij en het team, dat was een heel intense tijd.”

Wie is voor haar een inspiratiebron?

“Meerdere mensen eigenlijk. Als eerste denk ik aan Dick Tromp. Hij en zijn vrouw waren mijn opleiders in Apotheek Flevowijk. Hij gaf een heel inspirerende presentatie tijdens de openingsdag op de universiteit en toen dacht ik: “Bij hem wil ik werken!” Zo fijn dat dat is uitgekomen en dat ik veel van hem en zijn vrouw heb mogen leren. Maar ook mijn partner, hij gaat altijd zijn eigen weg en dat vind ik heel mooi om te zien.”

Zijn er nog dromen?

“Jazeker! Dat ik mij verder kan ontwikkelen als mens en apotheker. En heel cliché maar toch echt waar: gezond en gelukkig zijn. Gezond blijven door gezond te eten en regelmatig te bewegen. En gelukkig zijn door leuke dingen te doen met mijn gezin, familie en vrienden. En ook soms te genieten van de minder gezonde dingen,” voegt ze er lachend aan toe.

Door ontwikkelen als mens, hoe doet Corien dat?

“Door gesprekken te voeren over het leven met vrienden en mijn partner. Zelfreflectie vind ik heel belangrijk. Ook in de opvoeding van mijn kinderen vraag ik me regelmatig af hoe ik dingen beter kan doen of anders kan aanpakken. Daarin feedback krijgen van zowel mijn partner als de kinderen zelf is heel waardevol, daar leer ik veel van.”

Tot slot: Wat wil je de lezer meegeven?

“Doe wat jou gelukkig maakt en laat anderen daar soms van meegenieten.”

Corien vind je op Linkedin. Klik hier!

 

maatwerk traning
Een goede training is altijd maatwerk
Een goede training is altijd maatwerk 800 800 KennisConnect

Het aanbod aan trainingen voor zorgprofessionals is groot. Zo groot, dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. De belangrijkste en gelijk moeilijkste vraag is dan: welke training past bij míj́n bedrijf? Wat heeft míj́n team nodig? En natuurlijk: wat wil ik bereiken met een (team)training? Onze visie op deze vraagstukken is heel duidelijk: er bestaan geen ‘algemene’ trainingen voor jouw persoonlijke- of bedrijfssituatie. Waar de ene apotheker een training consultvoering kiest, omdat er meer aandacht mag zijn voor het inhoudelijk informeren over bijwerkingen, kiest een andere apotheker dezelfde training om te leren omgaan met boze patiënten. Voor een hoog leerrendement moeten trainingen naadloos aansluiten op de specifieke behoeften. Een training is daarom bij ons altijd maatwerk.  

De weg naar een training op maat

Een maatwerk training klinkt al snel onbetaalbaar. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Onze ruime ervaring in de zorgpraktijk én in het geven van trainingen, stelt ons in staat trainingen zo aan te passen dat ze perfect aansluiten op de (hulp)vraag uit het veld. We gaan daarom voordat je een training bij ons afneemt graag samen in gesprek en luisteren goed naar jouw behoefte en uitdagingen. Door onze persoonlijke manier van werken pakken we jullie uitdagingen in de kern aan. We zetten mensen in hun kracht, zorgen voor verbinding binnen het team en creëren bewustwording op de werkvloer. En dat zorgt voor een hoog rendement.

Een veilige omgeving is een absolute voorwaarde

Een training op maat betekent bij ons ook dat er veel oog is voor zowel de individuele deelnemers als de teamdynamiek. Niet alleen bij trainingen waarin persoonlijke – of teamontwikkeling centraal staat, juist ook als de training farmaceutisch inhoudelijk is. Door een check-in moment aan het begin van de training geven we iedereen ruimte. Zo krijgen we niet alleen een eerste indruk van de groep, maar beginnen we ook direct met het creëren van verbinding én een veilige leeromgeving. Want zodra we ons veilig voelen en de mensen om ons heen vertrouwen, durven we meer van onszelf te laten zien en uit onze comfortzone te stappen. En buiten je comfortzone leer je nou eenmaal het allermeest. Onze coaching en feedback in de training stemmen we vervolgens zo goed mogelijk af op de individuele deelnemers. Onderling respect staat hierbij centraal. Dat is de basis vanuit waar wij werken. Elke zorgprofessional handelt immers altijd vanuit zijn of haar beste intentie!

Breng de theorie direct in de praktijk: ‘Wat ga je morgen anders doen?’

Onze inhoudelijke trainingen, over bijvoorbeeld slikproblemen, valpreventie, maagverkleining, consultvoering en bloedverdunners, hebben nog een gemene deler: ze zijn allemaal direct toepasbaar in de praktijk. De basisvraag ‘Wat ga je morgen anders doen?’ komt in iedere training terug. Door samen met deze vraag aan de slag te gaan, borgen we dat de oplossing past bij jullie specifieke situatie, maatwerk dus. De praktische insteek en kleine stappen zorgen er daarnaast voor dat we zeker weten dat het ook haalbaar is voor een team om er in de praktijk mee aan de slag te gaan.

Ultiem maatwerk in kwaliteitstrainingen

Kwaliteitstrainingen zijn vaak niet erg sexy, maar wel van groot belang voor iedere zorginstelling.  Het leveren van kwaliteit is namelijk cruciaal bij het waarborgen van de patiëntveiligheid. In onze training kwaliteitsdenken brengen zorgprofessionals hun eigen faalwijzen in kaart. Ultiem maatwerk! In groepjes maken we een risicoanalyse en onderzoeken we de consequenties van deze faalwijzen voor de patiënt. Waar in het proces kan het fout gaan? Hoe groot is het gevaar voor de patiënt? En doordat de focus van de training ligt op verkrijgen van inzicht in eigen handelen en bewustwording, vergroten we ook de betrokkenheid van de deelnemers. Iedereen ervaart direct zijn eigen invloed.

Kortom, of je nu bij ons komt met een vraag over het creëren van een optimale samenwerking in je team of op zoek bent naar een meer inhoudelijke training over medicatieveiligheid of bijvoorbeeld kwaliteitsdenken, bij KennisConnect voeren we maatwerk door op zo veel mogelijk manieren. Wil je meer informatie of met ons in contact komen? Klik hier!

Ellen Kruize-Kok
Interview met expert Ellen Kruize-Kok
Interview met expert Ellen Kruize-Kok 800 800 KennisConnect
“Pluk de dag. Geniet van het leven. Jij bent degene die aan de knoppen draait!”

 Ellen Kruize-Kok (34) heeft om medische redenen een bijzondere carrière bewandeld in de farmacie. Van apothekersassistent naar een eigen uitzendbureau en van communicatieadviseur tot auteur. Ze leert ons dat het leven niet altijd komt zoals je wenst dat het komt. Je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen geluk.

Wie ben je?

Ik ben Ellen. In 2004 nam ik voor het eerst een kijkje aan de ‘apothekersassistent-kant’ van de balie in de apotheek. Dat was heel bijzonder. Achter de schermen was alles zo anders dan dat ik mij had voorgesteld. Vanaf dat moment was ik verkocht: ik wilde apothekersassistent worden. Ik ben de opleiding gaan doen in Groningen en daarna gaan werken in de apotheek. Na 6 jaar werken had ik behoefte aan meer uitdaging. Ik ben de opleiding tot medisch secretaresse gaan volgen. Een enorme pré in de apotheek, omdat ik de farmaceutische terminologie nu pas écht begreep. In 2013 kreeg ik bekkeninstabiliteit als gevolg van mijn zwangerschap. Helaas was dat het abrupte einde van mijn carrière in de apotheek. Ik kon niet meer staan en kwam in een scootmobiel. Wat nu?!

Dat lijkt me heftig! Na 8 jaar je droombaan op moeten geven…

Ja, dat was het ook. Je wordt dan gedwongen na te denken over de vraag ‘wat kan ik nog wél?’ Het heeft ervoor gezorgd dat ik in 2015 mijn eigen uitzendbureau in de farmacie heb opgericht. Dat ging zo goed, dat ik ervan schrok. Naast moeder zijn, runde ik ineens een goedlopend bedrijf. Dat was best intens! Tijdens het ondernemen ontdek je wat wel en niet bij je past. Zo ben ik erachter gekomen dat mijn passie in de zorg ligt. Daarnaast vind ik marketing en communicatie ontzettend leuk en hou ik ervan om mensen met elkaar te verbinden. In mijn toenmalige bedrijf liep ik leeg op het ‘koehandel’-element en dat is de reden dat ik mijn goedlopende bedrijf heb verkocht. In de periode daarna ben ik op zoek gegaan naar wat ik echt wil én wat ik fysiek nog kan. Ik zat destijds namelijk nog in een scootmobiel.

Hoe gaat het nu met je?

Ik ben super trots dat ik 8 kilometer kan lopen! Zware dingen tillen dat kan ik niet, maar er zijn genoeg mensen om mij heen die me daarbij helpen.

Heel mooi om te horen dat dit alles je ook veel gebracht heeft!

Jazeker! Mijn missie is om de zichtbaarheid van de apotheek op de kaart te zetten. Een aantal jaren geleden wilde geen enkele apotheek zichtbaar zijn. Gelukkig is dat nu helemaal anders. Nog steeds is er veel winst te behalen op dit vlak. Apothekers en apothekersassistenten kunnen hun verhaal vertellen. Op die manier weten mensen ook wat er achter de balie in de apotheek gebeurt. Dat is echt heel belangrijk!

Laten zien wat je meerwaarde is als apothekersassistent!

Precies. Assistenten zijn over het algemeen bescheiden en liever op de achtergrond. Ze schreeuwen hun kennis liever niet van de daken. Apothekersassistenten denken analytisch, zijn heel precies en hebben heel veel kennis. Het is zo belangrijk om verhalen te delen met de buitenwereld, zo komt er meer begrip en inzicht in ons vak.

 Van de belevenissen in de apotheek zouden we een boek kunnen schrijven. Iets wat ik meerdere apothekers wel eens heb horen zeggen. En jij hebt dat gedaan.

Aan materiaal voor het boek geen gebrek, ik moest zelfs kiezen. In mijn boek staan de verhalen die me echt aan het hart gaan. Er komt een beweging op gang door mijn boek, enorm leuk om mee te maken.

Wat is het doel van je boek “Educated drugdealer”?

Mensen een kijkje geven achter de balie in de apotheek. De meerwaarde van de apotheek laten zien. Letterlijk een ‘boekje’ opendoen over de apotheek. Dat maakt het ook wel spannend. Wat zullen de reacties zijn? De toekomst van de apotheek gaat er heel anders uitzien. De technologie moeten we omarmen, maar we zullen nooit zonder menselijk contact kunnen in de apotheek. Zorg verlenen is iets wat in je hart zit. Een patiënt helpen kun je alleen doen door die persoon te zien als mens, door goed te luisteren.

Heel bewonderenswaardig, hoe jij jezelf van alles hebt geleerd!

Als ik iets doe, dan stort ik me daar volledig in. Zo heb ik ook zelf mijn eigen boek uitgegeven. Een flinke klus om dat uit te zoeken maar nu ben ik professioneel uitgever!

Ik vind het leuk om dingen uit te zoeken. Dat is natuurlijk ook wat een apothekersassistent de hele dag doet. Een hele verantwoordelijke functie met een grote meerwaarde voor de patiënt. Als apothekersassistent ben je geneesmiddelexpert. Je hebt te maken met geneesmiddelen, dat is al risicovol. En dan moet je de informatie ook nog goed over weten te brengen aan de patiënt. De goede samenwerking tussen apotheker en apothekersassistent draagt daar enorm aan bij. Er zit een groot verschil in opleidingsniveau, maar ook in praktische kennis. Durf elkaar om hulp te vragen, dat is ontzettend belangrijk.

 Communicatie naar de patiënt is belangrijk, maar ook tussen de apotheker en apothekersassistent.

Jazeker! Je eigen gedrag en houding zijn hierbij essentieel. Ik heb als jonge assistente veel te maken gehad met agressie. Op zo’n moment sloeg ik vaak dicht. Je trekt je dan op aan meer ervaren assistenten en de apotheker. Het is fijn als zij voor je opkomen.  Je hebt elkaar dan nodig als apotheker en assistent.

In mijn boek besteed ik ook aandacht aan agressie in de apotheek. Dat moet echt veranderen. In het boek staan de eerste 100 reacties op de vraag “Heb je wel eens te maken met agressie in de apotheek?”. Heel bijzondere verhalen.

Er valt ook nog veel winst te behalen door je bewust te zijn van je eigen houding en gedrag in de communicatie naar patiënten toe. Daar staan wij in onze trainingen altijd bij stil.

Mooi, daar heb je als apothekersassistent/apotheker ook echt zelf invloed op! Wederzijds respect is hierin heel belangrijk. Je mag je grenzen aangeven en je niet te laten behandelen als vuil. Maar het is ook belangrijk dat je je inleeft in de patiënt en dat je vanuit dat perspectief handelt. In mijn boek komen de mooie en minder mooie kanten van de apotheek naar voren. Op deze manier weten studenten farmacie of apothekersassistenten waar ze voor kiezen.

Waar gaat jouw hart sneller van kloppen?

Ik word echt heel enthousiast van mijn werk. Mensen met elkaar in contact brengen, verbinden en elkaar te versterken. Daar word ik heel erg blij van.

Weer het verbinden van mensen!

Ja, aandacht voor elkaar. Niet alleen maar serieus. Ook lol maken. In het leven moet je plezier maken, dat is belangrijk. In mijn huidige werk als communicatieadviseur kijk ik altijd eerst naar wie ik voor me heb, het is zo belangrijk om iemand te leren kennen. Wat ik nu doe is totaal anders dan het vak apothekersassistent. Wat ik mis is de directe feedback van patiënten. Als ik nu iets schrijf dan moet ik heel lang wachten op feedback. Terwijl je in de apotheek direct weet wat de patiënt ervan vindt.

Wat is jouw grappigste of leukste moment in je carrière?

De manier waarop patiënten vragen stellen of namen van geneesmiddelen uitspreken. Zo was er eens een mevrouw die paracetamol/cocaïne wil kopen. Of een patiënt die haar vaginale ovule had opgegeten. Of iemand die een zetpil in z’n oor had gestopt bij oorpijn. Eigenlijk is dat heel schrijnend.

Wat is je grootste droom?

Ervoor zorgen dat mijn twee kinderen een mooi leven hebben. Ze hoeven niet altijd gelukkig te zijn, maar wel een mooi leven hebben. Mijn kinderen zijn echt het allerbelangrijkste in mijn leven. Dat is waar het om gaat. En gezondheid natuurlijk, dat is alles waard. Ik heb zelf ervaren hoe het is om in minder goede gezondheid te zijn.

Je bent echt een doorzetter. Hoe jij vanuit jouw situatie kijkt naar ‘wat kan ik nog wél’.

Dat vind ik echt leuk om te horen, dankjewel! Pluk de dag. Geniet van het leven. Jij bent degene die aan de knoppen draait! Maak plezier, maak het mooi.

Nieuwsgierig naar het boek van Ellen? Kijk dan hier!

doosjesschuiver
De apotheek: doosjesschuiver of behandelaar? 
De apotheek: doosjesschuiver of behandelaar?  1024 1024 KennisConnect

Is de apotheker van de toekomst een doosjesschuiver of behandelaar? Geneesmiddelen kunnen via de post verstuurd worden en de medicatieverificatie kan ook op afstand plaatsvinden. Dit is een kwestie van ‘computerwerk’.  Dus welke rol speelt een fysieke apotheek dan eigenlijk nog voor de patiënt? Wij denken dat al onze collega-apothekers het met ons eens zijn dat de rol van de openbare apotheek in de toekomst heel anders gaat worden. Door de komst van internetapotheken kunnen we ons brood niet ‘alleen maar’ verdienen met het verstrekken van medicatie. We moeten ons anders gaan positioneren in de markt en ons nóg meer opstellen als behandelaar. Pro-actief zijn en vaker in gesprek gaan met de patiënt. De arts weet alles van de aandoening, wij van de medicatie. Dat kunnen en moeten we nog meer uitstralen. Dat is ons vak!

Persoonlijk contact met de patiënt

Voorheen was de zorg meer op de ziekte gericht maar tegenwoordig richt de zorg zich steeds meer op de patiënt als persoon. Deze verschuiving vindt ook plaats in onze baan als (openbaar) apotheker. Je bent niet meer alleen die ‘doosjes schuiver’, maar je denkt mee met patiënt en luistert goed naar de behoeften van de mensen die bij jou in de apotheek komen. We moeten ons meer en meer bewust zijn dat het persoonlijke contact met de patiënt van essentieel belang is om de beste farmaceutische zorg te leveren. Dit persoonlijke contact met de patiënt is niet vervangbaar door een computer en kun je op verschillende manieren invullen: fysiek aan de balie, via de telefoon, via beeldbellen of bij de patiënt thuis.

Maar weet de patiënt ons eigenlijk wel te vinden?

Veel patiënten en apotheekbezoekers zien de apotheek enkel als een uitgiftepunt voor geneesmiddelen, een doosjesschuiver. Een plek waar ze eigenlijk zo snel mogelijk weer weg willen. Zonde en een gemiste kans, want de apotheek biedt zoveel meer! Maar hoe maak je bezoekers duidelijk welke dienstverlening de apotheek écht biedt?

Ons antwoord: door de maatschappij meer inzicht te geven in onze werkzaamheden en verantwoordelijkheden als (openbaar) apotheker. De ‘black box’ te doorbreken en ons meer te laten zien. Als de patiënt de zorg die we leveren kan voelen en ervaren geeft dat een extra dimensie op het vak zoals we het nu al uitoefenen. Op deze manier tonen we nog meer onze meerwaarde aan in het zorgsysteem en weet de patiënt precies met welke vragen hij of zij bij de apotheek terecht kan.

Het baliegesprek 

Om een gestructureerd consult te voeren hanteren wij de richtlijnen consultvoering van de KNMP. De stappen uit de richtlijn geven namelijk structuur aan je gesprek, geven je inzicht in wat de patiënt al weet en zorgen ervoor dat je een relatie opbouwt met de patiënt. Op deze manier ga je het dialoog aan in plaats van het eenzijdig geven van voorlichting. Er is tijdens een consult wederzijdse afstemming.

Wanneer je structuur aanbrengt, voer je de volgende taken uit:

  • Je maakt een geordend, maar flexibel gesprek mogelijk
  • Je bevordert de betrokkenheid en samenwerking met de patiënt
  • Je maakt efficiënt gebruik van je tijd.
  • Je maakt gebruik van signaalwoorden.
  • Tussendoor vat je samen en geef je de patiënt de mogelijkheid om te corrigeren of aan te vullen.

In al onze kennistrainingen voor teams verwerken wij ook altijd het baliegesprek. Zo maak je de opgedane kennis direct toepasbaar in de praktijk. Wat wij merken en terugkrijgen van apothekersassistenten is dat zij het lastig vinden om persoonlijke vragen te stellen aan patiënten. “Ik kan toch niet zomaar vragen waarvoor de huisarts het geneesmiddel voorgeschreven heeft?” krijgen we dan te horen. Wij vinden van wel. Je mag altijd persoonlijke, werk gerelateerde vragen stellen aan de patiënt. Sterker nog, je bent het verplicht als zorgprofessional! Om de beste zorg te kunnen verlenen en het juiste advies te geven, heb je informatie nodig. Daar hoort het stellen van vragen bij.

Bewustwording van onze gehaaste houding

Om contact te maken met de patiënt is het ontzettend belangrijk dat je je in deze persoon kunt verplaatsen. Vermijdt in je gesprek altijd jargon en zorg voor een open, toegankelijke en neutrale houding. Een neutrale houding betekent dat je geen oordeel hebt en dat je lichaamshouding ook rust uitstraalt. Als je in staat bent om te vertragen dan voelt de patiënt de ruimte om een gesprek met jou aan te gaan.

“NEE! Niet weer een ander merk pillen! Daar gaan we weer…”

Merkwisselingen. Deze gesprekken voeren apothekersassistenten en apothekers dagelijks, meerdere keren aan de balie. Zo af en toe vertelt een patiënt zijn of haar ervaring over merkwisselingen tijdens onze training “Consultvoering in de apotheek”. Zo leren we waarnemen vanuit het perspectief van de patiënt en krijgen we letterlijk de ervaring mee vanaf de andere kant van de balie. Apothekersassistenten horen van de patiënt hoe hij of zij het gesprek hierover heeft ervaren. Dat is enorm leerzaam en waardevol! Hoe kun je aan de balie merkwisselingen op een duidelijke manier uitleggen? Zonder dat je de houding uitstraalt ‘daar gaan we weer’? Daar gaan we in de training mee aan de slag. Door je bewust te worden van je eigen houding en uitstraling ga je heel anders het gesprek aan.

Wees nieuwsgierig!

Wees oprecht, nieuwsgierig en luister naar wat de patiënt echt nodig heeft. Nieuwsgierig zijn, zoals kinderen dat mooi kunnen. Zie de mens achter de patiënt. Sluit aan op zijn of haar behoeftes. Dat is volgens ons échte zorg leveren! Zorg op maat.

 

maagverkleining
Maagverkleining: in vijf vragen naar het beste medicatieadvies
Maagverkleining: in vijf vragen naar het beste medicatieadvies 800 800 KennisConnect

Als apothekersteam heb je iedere dag nieuwe mensen aan de balie staan. Maar zonder dat je het soms weet, komen er ook regelmatig mensen langs die een maagverkleining hebben gehad. Weet je dat altijd? Het antwoord is heel simpel: nee. Zelfs bij de huisarts is dit niet altijd bekend. Goede communicatie tussen ziekenhuis, huisarts en apotheker is dus essentieel om de patiënt zo goed mogelijk medicatieadvies te kunnen geven. In dit artikel behandelen we essentiële achtergrondinformatie omtrent maagverkleining en beantwoorden vijf vragen om te komen tot het meest optimale medicatieadvies. 

Noot: we vinden het ontzettend leuk om onze kennis over dit onderwerp en andere onderwerpen te delen. Wil je met ons in gesprek gaan over medicatieadvies bij een maagverkleining? Schroom dan niet en stuur ons een e-mail: info@kennisconnect.nl

“Een goed antwoord, vraagt om een goede vraag”

Als apotheker wil je je patiënten zo goed mogelijk bedienen en van een pasklaar antwoord voorzien. In ons werk als apotheker hebben we geleerd dat je pas een goed antwoord kunt geven, als je vraag goed is. Dat je niet te snel geneigd moet zijn om antwoord te geven, zonder goed door te vragen. In dit artikel stellen we jou een aantal vragen waar we je antwoord op geven. Mis je een vraag? Laat het ons weten, dan voegen wij de vraag én het antwoord toe!

  1. Wat moet je weten over obesitas?
  2. Wat is bariatrische chirurgie?
  3. Welke gevolgen van een maagverkleining?
  4. Welk medicatieadvies geef je iemand met een maagverkleining?
  5. Wat is jouw rol als apotheker?

Wat moet je weten over obesitas?

Overgewicht, obesitas en de gevolgen

Meer dan 50% van de Nederlandse bevolking (18 jaar en ouder) kampt met matig tot ernstig overgewicht! En de voorspellingen zien er niet rooskleurig uit. Een bizarre constatering als je daar wat langer over nadenkt. In dit artikel kijken we naar de gevolgen van overgewicht en obesitas, maar in de toekomst is het zeer opportuun om vanuit zorgperspectief naar de oorzaken hiervan te kijken. Lossen we de oorzaken op? Dan lossen we ook grotendeels de gevolgen op. Voor nu beperken we ons tot het bespreken van de gevolgen.

Obesitas is een chronische ziekte waarbij de vetophoping in het lichaam zó hoog is dat er kans op gezondheidsrisico’s bestaat. Bij mensen met (ernstig) overgewicht is er teveel vet in het lichaam opgeslagen. Deze vetopslag ontstaat door een verstoorde balans in de energie-inname (eten en drinken) en energieverbruik (beweging) van het lichaam. Wanneer de energie-inname gedurende een langere periode hoger is dan het verbruik, ontstaat overgewicht.

De gevolgen hiervan zijn zeer ernstig. Kortademigheid, depressie, angststoornis en een (zeer) laag zelfbeeld. Een paar voorbeelden van lichamelijke en psychosociale gevolgen van overgewicht en obesitas. Ernstig, maar er zijn nog veel meer gezondheidsrisico’s. Denk aan  diabetes type 2, hart- en vaatziekten, kanker, galstenen, artrose, slaapapneu, menstruatiestoornissen en vruchtbaarheidsproblemen.

Wat is bariatrische chirurgie?

Om iemand met ernstig overgewicht te helpen, is het in sommige gevallen nodig om een maagverkleiningsoperatie te doen. De medische term hiervoor is bariatrische chirurgie. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert een maagverkleining bij mensen met morbide obesitas, oftewel bij een Body Mass Index van 40 of hoger.

Jaarlijks vinden er in Nederland ongeveer 12.000 maagverkleiningsoperaties plaats. Het doel van deze operatie is simpel: gewichtsverlies. Het is alleen niet simpel om deze operatie te kiezen. Om in aanmerking te komen, moet de persoon in kwestie een intensief traject doorstaan waarbij de focus ligt op gezonde voeding en voldoende beweging.

Gastric bypass of gastric sleeve

Voor een maagverkleiningsoperatie zijn meerdere vormen beschikbaar. De meest toegepaste vorm is een gastric sleeve. Bij deze vorm verwijdert de chirurg de buitenbocht van de maag. Er blijft een smalle, buisvormige maag over. Deze nieuwe maag heeft nog maar een inhoud van 100 tot 150 ml en is wel tien keer zo klein als de oude maag. Deze vorm van maagverkleining geeft relatief weinig risico’s.

Bij een gastric bypass knipt de chirurg het bovenste stuk van de maag af zodat er een stukje maag overblijft ter grootte van een kiwi. De gastric bypass is de meest ingrijpende en definitieve vorm van alle maagverkleiningsoperaties. De maaginhoud die overblijft na de gastric bypass heeft het volume van een espressokopje: zo’n 30 tot 60 ml.

No-brainer

Het is een no-brainer, maar we noemen ‘m toch: gezonde voeding en voldoende beweging zijn de basis voor een gezond lichaam. Het is alleen de vraag wat de oorzaak is van ongezond gedrag, opdat we dan de persoon écht kunnen helpen. Het antwoord hierop ligt meestal niet in de medische gezondheidszorg, maar kan wellicht gevonden worden in de psychologische gesteldheid en sociale omgeving van de persoon.

Welke gevolgen heeft een maagverkleining?

Dumping syndroom

Bij ca. 25% van de mensen met een maagverkleining komt het dumpingsyndroom voor. De maag ‘dumpt’ in dat geval grote brokken, onverteerd voedsel direct in de dunne darm. De patiënt ervaart hierdoor een opgeblazen gevoel en krijgt last van misselijkheid, diarree en braken. Daarin onderscheiden we vroege en late dumpingklachten. Beide klachten hebben een andere oorzaak en vinden plaats op een ander moment na het eten van de maaltijd.

Tekort aan voedingsstoffen

Doordat de patiënt minder eet, krijgt deze veelal minder voedingsstoffen binnen. De kans is dus groot dat er een tekort ontstaat. Om deze reden raadt men patiënten met een maagverkleining aan om levenslang vitaminesupplementen en calciumtabletten te slikken.

Welk medicatieadvies geef je iemand met een maagverkleining?

Het medicatieadvies verschilt per persoon. Wat we in generieke zin kunnen zeggen, is dat het verstandig is om verschillende geneesmiddelen(groepen) te vermijden of te monitoren. We hebben ze hieronder benoemd.

Geneesmiddelen vermijden

Geneesmiddelen die je beter kunt vermijden, zijn o.a. NSAID’s, bisfosfanaten, anticonceptiva, macrogol en DOAC’s. In onze e-learning ‘maagverkleining en medicatie’ vind je het volledige overzicht.

Geneesmiddelen monitoren

Bloedsuikerverlagende middelen, geneesmiddelen met vertraagde afgifte en diuretica dien je te monitoren. Op de website van Stichting Healthbase staan de adviezen benoemd voor verschillende geneesmiddelen.  

Wat is jouw rol als apotheker?

Vragen stellen. Dat is de belangrijkste rol van de apotheker in onze optiek. Zoals we dit artikel begonnen, is het niet altijd bekend of de persoon aan de balie een maagverkleining heeft gehad. Uit ervaring weten we dat deze informatie ook niet altijd bij de huisarts bekend is. Communicatie tussen de praktijkondersteuner huisarts (POH), huisarts, ziekenhuis, apotheker én persoon in kwestie is cruciaal.

Kennis op orde

Het is daarin ook belangrijk dat je als apotheker je eigen kennis over dit onderwerp op orde houdt. Denk aan kennis over verschillende geneesmiddelen, toedieningsvormen en het uitvoeren van de jaarlijkse labcontroles.

Zoals eerder vermeld in dit artikel, kun je in onze online academie de module Maagverkleining en de invloed van medicatie volgen.

Ga met ons in gesprek

Vond je dit een interessant artikel en wil je graag over dit onderwerp of een ander onderwerp van gedachten wisselen? Neem dan contact op via info@kennisconnect.nl. Uiteraard kun je ons ook bereiken via LinkedIn; connect met Marlies en Rianne

 

 

“Het is goed te weten dat mensen na een maagverkleining bepaalde medicatie niet kunnen gebruiken. Zo kunnen we extra uitleg geven aan de patiënten en weten we waar we over praten.” 
Apothekersassistent

 

slikproblemen en medicatie
Slikproblemen en medicatie
Slikproblemen en medicatie 846 846 KennisConnect

Speciaal artikel voor verpleegkundigen en verzorgenden

We verklappen maar meteen wat de boodschap van dit artikel is: medicijnen mag je nooit (!) zomaar fijnmalen. Overleg eerst met de apotheker i.v.m. de risico’s voor je cliënten én jezelf. Sorry dat we zo streng dit artikel starten, maar we zien het in de dagelijkse praktijk nog flink vaak misgaan met zeer ernstige gevolgen van dien. Die gevolgen voorkomen we liever met zo’n duidelijke boodschap van onze kant. Dat gezegd hebbende, geven we je nu de ruimte om de rest van het artikel te lezen 😊

‘Medicatie bewerken? Zoveel mogelijk inperken!’

Tijdens onze audits en trainingen spreken we regelmatig verpleegkundigen en verzorgden en steevast hebben zij de volgende vragen: ‘Waarom  mag je het ene tablet wel fijnmalen en het andere tablet niet?’; ‘Wat is de reden dat je niet alle capsules mag openmaken?’; Hoe signaleer je slikproblemen bij demente cliënten?’. Vragen waar zij dagelijks mee worstelen. Helemaal lastig als je nagaat dat maar liefst 23% van de ouderen in Nederland lijdt aan slikproblemen of slikklachten, ook wel dysfagie genoemd. Slikproblemen die veelal doorwerken in problemen met het slikken van medicatie. Dan de medicatie maar fijnmalen zodat het allemaal wat makkelijker gaat? Absoluut niet. In dit artikel leggen we je uit waarom en geven we je tips hoe het wél kan.

‘Ik wist niet dat het  kauwen van medicatie door mijn cliënt deze ernstige gevolgen kan hebben’ 
Verzorgende

Dysfagie is geen aandoening op zichzelf

De medische term voor slikproblemen of slikklachten is dysfagie. We spreken over dysfagie wanneer een cliënt niet goed kan kauwen, zich regelmatig verslikt of het eten niet goed weg krijgt. Een veel voorkomend probleem omdat 23% van de ouderen in Nederland hier aan lijdt.

‘Is het dan een aandoening?’ Daar kunnen we heel duidelijk in zijn: nee. Het is geen aandoening of ziekte op zichzelf. Bij ouderen gaat het kauwen vaak langzamer en moeizamer. Voedselresten blijven in de mond of keel hangen, die zorgen voor slikklachten. Dysfagie wordt veelal veroorzaakt door een beroerte, hersenbloeding, de ziekte van Parkinson of dementie. Deze aandoeningen zorgen voor gevoelsverlies in de mond of een minder goede aansturing van het slikmechanisme. Daarnaast zorgen sommige medicijnen voor afname van spierkracht, waardoor het kauwen moeilijker gaat of de tong het voedsel minder goed kan verplaatsen. Ook kan het zo zijn dat het strottenklepje minder goed functioneert. Zoals je ziet, lopen de oorzaken behoorlijk uiteen.

Het devies is altijd: samenwerken

In de praktijk is er nog onvoldoende aandacht voor dysfagie, of slikproblemen dan wel slikklachten worden niet altijd herkend. Dysfagie kan uiteindelijk leiden tot ondervoeding, uitdroging, longontsteking en overlijden. Het devies om beter in te spelen op slikproblemen? Samenwerken. Samenwerking tussen verzorging, verpleging, arts en apotheek is noodzakelijk om cliënten zo goed mogelijk te begeleiden en zorg te geven.

Medicijnen nooit zomaar fijnmalen i.v.m. vertraagde afgifte

Als je merkt dat een cliënt problemen heeft met slikken, mag je niet zomaar tabletten of capsules fijnmalen of openmaken. Zoals je wellicht weet, kan dit tot levensbedreigende situaties leiden bij de cliënt.

Dat komt doordat sommige tabletten of capsules een vertraagde afgifte hebben. Via een speciaal ingebouwd systeem, geven deze medicijnen het geneesmiddel over langere tijd en beetje bij beetje af aan het lichaam. Deze geneesmiddelen mag je dus absoluut niet fijnmalen. Doe je dat wel? Dan vernietig je het speciaal ingebouwde systeem en komt de dagdosering in één keer vrij. Met als gevolg (ernstige) bijwerkingen of zelfs het overlijden van de cliënt.

‘Hoe herken ik geneesmiddelen met een vertraagde afgifte?’ is een veelgehoorde vraag tijdens onze audit-bezoeken en trainingen. Het antwoord daarop is dat je ze kunt herkennen aan de termen ‘mga’, ‘oros’ of ‘retard’.

De praktijk is alleen wat weerbarstiger. Zelfs als deze termen niet vermeld staan, kan een tablet of capsule nog steeds een vertraagde afgifte hebben. Twijfel je? Dan raden we je aan om te overleggen met de apotheker. Hij of zij kan je van advies voorzien. En we beseffen ons dat dat in de praktijk af en toe lastig kan zijn, maar liever kort overleg dan lange termijn bijwerkingen bij cliënten.   

Maar wist je ook dat het gevaarlijk voor jezelf kan zijn?

Het risico van fijnmalen, oplossen of openmaken is er niet alleen voor de cliënt. Sommige geneesmiddelen mag je niet bewerken omdat dit risico’s geeft voor jou als zorgverlener. Er zijn geneesmiddelen die bijvoorbeeld kankerverwekkend zijn, allergische reacties veroorzaken of schadelijk zijn voor je ongeboren kind. Het is dus belangrijk dat jij als zorgprofessional niet in aanraking komt met deze geneesmiddelen.

“Voor zowel je cliënt als jezelf is dus ons advies: medicatie bewerken? Zoveel mogelijk inperken!”

Ogen en oren van de apotheker

We herhalen het nog maar een keer, omdat het zo belangrijk is. Ervaar je slikproblemen bij je cliënten? Breng dan de behandelend arts en apotheek op de hoogte. Zij kunnen je van advies voorzien of een alternatief geneesmiddel voorstellen, bijvoorbeeld in de vorm van een drank. De apotheker adviseer je ook of en (zo ja) hoe je sommige geneesmiddelen mag bewerken. Jullie (verzorgenden, verpleegkundigen) zijn immers de ogen en oren van de apotheker.

Meer kennis opdoen?

Ben je een zorgverlener en wil je meer leren over dysfagie i.c.m. medicatie of hoe je beter kunt samenwerken met een apotheker of behandelend arts? Volg dan onze training ‘Slikproblemen en medicatie’. Je kunt vrijblijvend informatie opvragen over de inhoud van de training, wanneer er weer een training gepland staat of in welke vorm we een training op maat voor jou en je collega’s kunnen aanbieden.

Stuur een berichtje naar info@kennisconnect.nl of bel 0529 224 009.

Van gedachten wisselen?

Vond je dit een interessant artikel en wil je graag over dit onderwerp of een ander onderwerp van gedachten wisselen? Neem dan contact ons op: info@kennisconnect.nl. Uiteraard kun je ook connecten via LinkedIn: Marlies en Rianne

Marcel van den Bosch-Niestijl
Interview met expert: Marcel van den Bosch-Niestijl
Interview met expert: Marcel van den Bosch-Niestijl 800 800 KennisConnect

“Probeer als apotheker niet direct de oplossing voor te leggen, maar onderzoek eerst wat er precies aan de hand is.”

Marcel van den Bosch-Niestijl (42) is een rasechte optimist, geniet van het leven en grijpt de kansen die op zijn pad komen. Groei staat voor hem als geluk. Marcel werkt in de openbare apotheek en is ondernemer. Zijn eigen onderneming is ontstaan vanuit zijn visie om van elke apotheker een zorgapotheker te maken. Om dit te bereiken is hij zijn eigen jaaropleiding ‘Zichtbaar’ gestart. In de jaaropleiding leert hij apothekers hoe zij in verbinding met zichzelf, het maximale voor de patiënt kunnen betekenen. Marcel is altijd op zoek naar ‘de vraag achter de vraag’. Het leren luisteren naar de patiënt is volgens hem hét startpunt om de beste zorg te leveren.  

Waar gaat jouw hart sneller van kloppen?

Ik word heel blij van mensen om mij heen. Ik ben echt een mensenmens. Ik omring me graag met andere mensen. Zowel vrienden als op mijn werk, daar geniet ik enorm van. Mensen vind ik fascinerende wezens. Tegen mijn apotheekteam kan ik na een dag hard werken ook echt zeggen; ’ik ben ontzettend trots op jullie’.

 Wat vind jij belangrijk op je werk?

Positiviteit! Dat staat met stip op nummer één. Ik vind het ontzettend belangrijk dat mijn team met plezier komt en met een glimlach weer naar huis gaat. Die glimlach staat voor de fijne samenwerking en dat we samen iets neerzetten in de apotheek. Aan het einde van een werkdag of werkoverleg vraag ik wel eens ‘hoe ga je naar huis?’ Stel er is 1 onaardige patiënt geweest die dag. Hou je dat gevoel dan vast of denk je aan al die andere, fijne gesprekken?

Omdenken dus?

Ja precies, je hebt zelf veel invloed op het gevoel waarmee je naar huis gaat. Je hebt altijd een keuze hierin. Het geeft gewoon meer energie om aan de positieve dingen te denken in plaats van aan negatieve dingen. Bij negativiteit lekt energie weg en dat is zonde. Natuurlijk is het niet altijd gemakkelijk om positief te blijven, wanneer je nare dingen meemaakt aan de balie. Probeer hierover te praten en focus je op de dingen die wel lukken! Zelf ben ik heel positief ingesteld. Ook in gesprekken met andere zorgverleners vraag ik bij evaluaties altijd ‘wat gaat er goed?’. We zijn vaak geneigd alleen te kijken naar wat er beter kan, terwijl het merendeel vaak al goed gaat.

Wat is jouw expertise?

Ik ben echt een man van de zorg, een zorgapotheker. Een gespecialiseerde apotheker. Ik kijk altijd vanuit de inhoud en wat ik voor de patiënt kan betekenen. Ik zie de patiënt als mens en probeer te achterhalen waar de vragen van de patiënt vandaan komen. Waarom stelt hij of zij deze vraag? Wat zit daarachter? Waarin kan ik als zorgverlener het onderscheid maken? De patiënt is aan zet, daar draait het om. Behandel die persoon voor je alsof het je eigen zus, moeder of partner is. Zet ook dat stapje extra. Waarom zou je verschil maken?

 ‘Behandel elk persoon aan de balie alsof het je eigen zus, moeder of partner is en zet net dat ene stapje extra’

Welk moment op je werk vergeet je nooit meer?

Dat was tijdens een FTO. Ik was net afgestudeerd als apotheker en vertelde in het FTO over primaire preventie. Tijdens de meeting werd ik verbaal aangevallen door enkele artsen, ook persoonlijk. Ze vroegen zich hardop af waarom er geen echte apotheker gestuurd was. Dat vond ik heftig en ik was écht onder de indruk van wat daar gebeurde. Na afloop kwam 1 arts naar mij toe die zei ‘Marcel, ik ben het niet met je eens, maar je hebt het fantastisch goed gedaan.’ Het maakt indruk op mij dat deze arts de moeite nam om mij persoonlijk feedback te geven en het onderscheid maakte tussen persoon en inhoud. Ik zat daar ook puur voor de inhoud. Multidisciplinair samenwerken vind ik heel belangrijk. In je eentje kun je het proberen, maar samen kom je verder! Ik geloof daar echt in.

Wat is je grootste ergernis?

Mijn grootste ergernis is de houding die we als beroepsgroep hebben. We zitten in de farmacie in een heel groot web van regels. Wat ik zie is dat apothekers zich in dit web als slachtoffers kunnen gedragen. Waarom is dat zo? Hoe komt het dat onze beroepsgroep denkt in belemmeringen in plaats van oplossingen? Als ik dan zie dat apothekers niet in aanmerking komen voor voorrang bij testen op corona via de GGD, omdat er gediscussieerd wordt of apothekers wel zorgverleners zijn, dan val ik van mijn stoel! Als anderen zo naar apothekers kijken, dan maak ik mij echt zorgen. Laten we gezamenlijk stappen zetten in onze zichtbaarheid.

Meer zichtbaar en een beetje meer trots zijn dus?

Ja inderdaad, wees trots op je vak en laat dat zien! Daarom doe ik ook mee aan de zichtbaarheidscampagne van de VJA en heb ik een jaaropleiding ‘zichtbaar’ voor apothekers ontwikkeld. Ik vind het belangrijk dat apothekers laten zien wat ze in huis hebben!

Hoe vertaal jij zichtbaar zijn in de praktijk?

Op een ontspannen manier met elkaar in gesprek gaan. Dat een relatief simpel advies iemand blij kan maken. Ik doe veel medicatiebeoordelingen. Daar vind ik overwegend geen grote dingen. Daar ben ik blij om! Ik vergelijk het met een APK voor je auto, dan ben je ook blij dat er geen grote gebreken zijn. Adviezen als ‘probeer eens ander tijdstip’ of een ‘andere vorm voor de smaak’, kunnen het verschil maken voor de patiënt. Dat zijn de kleine juweeltjes van onschatbare waarde

 Wie is voor jou een inspiratiebron?

Dat zijn 3 vrouwen. Allereerst mijn moeder. Ze is 19 jaar geleden overleden. Zij heeft 10 jaar lang moeten dealen met een hersentumor. Ze was altijd positief en bleef lachen, dat inspireert mij! Dat heb ik echt van haar overgenomen. En dan komt mijn vrouw. Ik ben al 18 jaar met haar samen. Zij is op een gegeven moment een persoonlijk ontwikkelingstraject ingegaan en heeft mij enorm geïnspireerd hierin. Het is écht een verrijking voor hoe wij nu in het leven staan. Daar ben ik heel dankbaar voor. We hebben beide onze eigen onderneming en we blijven elkaar versterken. De derde vrouw die mij inspireert is Anne Leendertse. Ik bewonder haar en zij is echt een voorbeeld voor mij. Anne heeft zich enorm ingezet voor de apotheker als farmacotherapeut. Ze geeft niet op, heel indrukwekkend vind ik dat. Anne heeft mij destijds geholpen bij de opleiding tot farmacotherapeutisch expert, waarin ik docent was.

3 inspirerende vrouwen dus…

Ik geloof echt dat de wereld beter af is met vrouwen! Liefde en compassie, dat is wat de wereld nodig heeft. Jacinda Ardern, de premier van Nieuw Zeeland, is daar een prachtig voorbeeld van. Zij is een echte leider.

Wat is je grootste droom?

Op mijn leven terugkijken en denken ‘WAUW’. Ik doe elke dag mijn best om alles uit mijn leven te halen én aan mijn leven te geven.  Ik wil echt terugkijken en denken ‘YES, wat was dit een vet gaaf leven’. Uiteindelijk draait alles volgens mij om liefde en verbinding, de rest is bijzaak.

Wat wil je de lezer meegeven?

DOE HET. Dat zijn 2 woorden die je leven kunnen veranderen. Zoals ik dat bij KennisConnect ook zie ‘bij twijfel, gewoon doen’. Zet ‘stel nu dat het goed mis gaat’ maar eens om in ‘stel dat het goed gaat’. Dat maakt het leven toch zoveel mooier?!

Meer informatie over Marcel en over de jaaropleiding: https://boschzorgvoorgroei.nl

Mohamed Al khayat
Interview met expert: Mohamed Al Khayat
Interview met expert: Mohamed Al Khayat 800 800 KennisConnect

“Al heb je helemaal niets; je kunt elke berg beklimmen als je je best doet”

 Mohamed Al khayat (29) is apotheker, ondernemer én promovendus. Voor me zit een goedlachse, vriendelijke en zeer gedreven persoonlijkheid. Mohamed is gevlucht uit Irak en woont sinds zijn 16e jaar in Nederland. Farmaco-economie is zijn passie. Met zijn bedrijf Pharmefficient wil hij de kosten van geneesmiddelen transparanter en doelmatiger maken. Lagere zorgkosten, een meer toegankelijke zorg en het sneller in kunnen zetten van dure geneesmiddelen is zijn doel. Hij is een gelukkig man, een doorzetter met passie. Van zijn vader heeft hij geleerd dat je alles kan bereiken als je maar hard werkt.

Je bent gevlucht uit Irak, dat moet een flinke omschakeling zijn geweest?

Ja, dat klopt. Ik was 16 jaar toen we hals over kop moesten vluchten. Dat was traumatisch en geen fijne tijd. Toen we in Nederland kwamen heb ik eerst een schakeljaar gedaan in Amsterdam. Daar leerde ik Nederlandse begrippen en termen. In Irak had ik mijn middelbare school versneld afgerond, dus vakinhoudelijk had ik een grote voorsprong. Na dat schakeljaar zijn we naar Hardenberg verhuisd en ben ik naar 4 VWO gegaan op een reguliere school. Dat was hard werken want ik was de taal niet machtig. Ik heb daar een fijne tijd beleefd en goede vrienden aan overgehouden. Inmiddels woon ik alweer de helft van mijn leven in Nederland. Ik voel me Nederlands en heb mij volledig aangepast.

En na je VWO ben je farmacie gaan studeren?

Aanvankelijk wilde ik tandarts worden, maar was uitgeloot voor tandheelkunde. Als alternatief ben ik farmacie gaan studeren. Het eerste jaar was moeizaam, ik vond het niet zo leuk. De stad Groningen vond ik wel leuk, ik heb toen vooral gefeest. Nadat ik voor de tweede keer was uitgeloot heb ik besloten er echt voor te gaan. Na de eerste colleges van Maarten Postma was ik verkocht. Farmaco-economie trok meteen mijn interesse, hier wilde ik mijn beroep van maken!

Nu werk je bij de IZON, doe je een promotietraject en ben je ondernemer…wat maakt dat je alles tegelijk doet?

Ik denk enthousiasme. Je behaalt stap 1 wat weer een mooi vertrekpunt is voor stap 2. De combinatie van promoveren en werken in de praktijk is heel leerzaam. Ik werk in een veld waar je te maken hebt met verschillende stakeholders: de zorgverzekeraar, de fabrikant en het ziekenhuis. Je leert de dynamieken van het speelveld kennen, hoe je je positie moet innemen en hoe je kunt schakelen hiertussen. Dit alles om uiteindelijk de zorg doelmatig en toegankelijk te houden.

Mijn promotie-traject is een zeer waardevolle aanvulling. Ik beschik over de relevante kennis en het verzamelen van data of bouwen van analyse-modellen gaat me relatief makkelijk af. Ik word hierin trouwens goed begeleid door René van Hulst. Ik bewonder zijn scherpe blik: in één oogopslag ziet hij wat er in mijn analyses klopt of niet klopt. Daar verbaas ik mij iedere keer weer over.

 Wat is jouw expertise?

Binnen de IZON is dat het opzetten van de inkoopstrategie. Hoe gaan we het inkopen? Hoe krijgen we op inhoudelijk vlak de ziekenhuizen mee? Ook houd ik me bezig met het vastleggen van de zorgpaden. Het is belangrijk dat je dat vooraf met de zorgprofessionals afstemt en dat je op basis daarvan de inkoopstrategie bedenkt. Je wil dat iedereen blij is met de keuzes die we maken. Uiteindelijk gaat alles over keuzes maken waar de concurrentie zit. Je zet kansen en mogelijkheden op een rijtje en benut deze zodat er een mooi financieel plaatje eruit rolt. Dat vind ik heel gaaf om te doen.

Dat lijkt me heel moeilijk…

Ja klopt, dat is het ook. Je hebt te maken met veel factoren. Bijvoorbeeld de onzekerheid van wat zorgverzekeraars gaan doen. Door met hen in gesprek te gaan proberen we verwachtingen te scheppen. Meestal schatten we dat goed in, maar soms gaat het ook mis. Die klappen probeer je te vermijden door goede afspraken te maken met fabrikanten. Meestal komt het wel goed.

Wat vind je belangrijk op je werk?

Plezier! Dan bedoel ik plezier in het werk zelf maar ook een plezierige werksfeer. Ik vind openheid belangrijk, dat je kunt overleggen, een lolletje kunt maken en over alles kunt praten. Uitdaging vind ik ook belangrijk. Ik hou ervan om uitgedaagd te worden zodat ik niet steeds hetzelfde kunstje blijf doen. Binnen de IZON breiden we de zorgpaden nu uit en ontwikkelen we een monitor. Dit laatste is een behoorlijk ingewikkelde klus. En als je dan weer een stapje verder bent heb je ook echt een yes-gevoel.

Wat vind je van het huidige zorgsysteem?

We willen binnen IZON zorg doelmatig houden en toegankelijk. Tot op heden lijkt er nu een continue strijd tussen de zorgverzekeraars en fabrikanten te woeden, waarbij soms financiële risico’s bij de ziekenhuizen komen te liggen. Deze risico’s proberen we vanuit IZON te minimaliseren.

Ziekenhuizen en zorgverzekeraars hebben op zich dezelfde doelstelling, alleen werken we elkaar een beetje tegen. Daar moet echt een oplossing voor komen, want de huidige bekostigingsmethodiek is niet houdbaar op de lange termijn. Samen met collega en vriend Job Eijsink heb ik het bedrijf Pharmefficient opgezet om hier verandering in te brengen.

Vertel eens wat over je eigen bedrijf…

Pharmefficient gelooft in uitkomst gerichte zorg. Dat is vernieuwend. Neem bijvoorbeeld de huidige vergoedings-afspraken rondom dure, monopolistische geneesmiddelen. Nu maakt ZN afspraken met fabrikanten over vergoedingen. Als ziekenhuis word je hierin niet betrokken. Eigenlijk heel raar want zij zijn immers de eindgebruiker.

Wij willen geneesmiddelprijzen en vergoedingen bepalen op basis van uitkomsten. Want zijn de uitkomsten in de praktijk wel zo goed als lijkt in de trials? Door uitkomsten van dure geneesmiddelen te monitoren en vervolgens af te rekenen op uitkomsten maak je de kosten meer transparant. Het is ook eerlijker. Dan heb je niet meer het spelletje tussen de zorgverzekeraars en fabrikanten. Dit model heeft veel voordelen: ziekenhuizen behalen hun doelstellingen en zorgkosten gaan naar beneden. Zo hou je de zorg toegankelijk. Een ander voordeel is dat je dure geneesmiddelen sneller kunt toepassen. Dat is winst voor de zorgverzekeraars maar ook voor de fabrikanten. Geneesmiddelen komen sneller op de markt doordat de sluisprocedure voor vergoeding vervalt. Onze publicatie is bijna af en we hopen dat het impact zal maken en mensen aan het denken zet.

Jullie geven ook trainingen toch? 

Klopt, we willen met onze trainingen medisch specialisten en ziekenhuisapothekers kennis laten maken met farmaco-economie en met Value Based Health Care. Het doel is om hen inzicht te geven in hoe deze twee werkvelden in onze optiek samenkomen.

Zo kijken we naar kosten-effectiviteitsanalyses, dus wat de fabrikant heeft opgesteld op basis van zijn data en trials. Maar ook naar de waarde voor de patiënt. Wat zijn de klinische uitkomsten en hoe kunnen we die monitoren? Je leert hoe je beide concepten kan gebruiken om een bekostigingsstrategie te bepalen.

Door zorgprofessionals meer te betrekken in dit onderwerp, creëer je ook draagvlak voor de toekomst…

Ik vind het belangrijk om te verkondigen wat er momenteel speelt in het veld en wat we kunnen doen om de zorg doelmatig te houden. Hoe kunnen we superdure behandelingen uitvoeren bij patiënten waarvan we zelf niet weten of het effect heeft in de praktijk? Dat is toch raar? Je geeft per patiënt tonnen uit aan therapieën en je hebt geen idee wat het gaat doen voor die specifieke patiënt.

Uiteindelijk willen we de uitkomsten van geneesmiddelen meten. Daar hebben we de ziekenhuisapothekers en medisch specialisten voor nodig. Het is belangrijk hen te betrekken. Ik ben ervan overtuigd dat we in de toekomst naar uitkomst gerichte zorg gaan. Misschien niet precies zoals ik nu zeg. Maar dat het gaat veranderen is zeker. Alle stakeholders zijn in beweging, alleen komt het nu nog niet bij elkaar. Met onze trainingen geven we meer inzicht en hopen we dat zorgprofessionals het oppakken.

Wie is jouw grootste inspiratiebron?

Mijn vader is mijn inspiratiebron. Hij heeft ons geleerd dat je alles kunt bereiken wat je wilt, als je er maar genoeg energie in stopt. Al heb je helemaal niets; je kunt elke berg beklimmen als je je best doet. Hij was 50 jaar toen we in Nederland kwamen en moest helemaal opnieuw beginnen. Ik kan mij niet voorstellen hoe dat voor hem moet zijn geweest. In Irak was hij bouwkundige en gepromoveerd. Alhoewel zijn diploma was gelegaliseerd in Nederland, kon hij er niets mee omdat men in de bouwkunde alleen Nederlands spreekt. Om de taal te leren heeft hij versneld HBO-bouwkunde gedaan om de taal maar machtig te worden. Ik kijk tegen hem op.

Wat is je droom?

Ik hoop dat ik kan bijdragen aan zorgsysteem waarbij we doelmatig en efficiënt de behandelingen in kunnen zetten en dat we op basis van uitkomsten kunnen afrekenen.

Wat wil je de lezer meegeven?

Stel doelen en ga ervoor! Geef niet op, als je genoeg doorzet dan kom je er wel.

Meer weten over het bedrijf van Mohamed en IZON? Ga naar de websites van Pharmefficient en IZON 

Mustafa Yildirim
Interview met expert: Mustafa Yildirim
Interview met expert: Mustafa Yildirim 800 800 KennisConnect

“Volg je hart en heb lef; dan ligt de wereld aan je voeten!”

 Mustafa Yildirim (36) is ondernemer die toevallig ook apotheker is. Hij is geboren in Turkije en zes jaar oud als hij naar Nederland verhuist. Mustafa groeit op in Zaandam in een buurt waar hij goede en minder goede voorbeelden meekrijgt. Al op jonge leeftijd besluit hij om actief voor het goede te kiezen. Hij werkt hard en voelt zich verantwoordelijk voor de financiële situatie van zijn ouders. In 2015 start hij zijn eigen apotheek. Op dat moment heeft hij 0 patiënten maar weet 1 ding zeker: hij gaat de service verlenen waar de patiënt om vraagt. Inmiddels runt hij een succesvol bedrijf en zet hij zich in voor de zichtbaarheid van apothekers.

Je bent begonnen met 0 patiënten, dat is een uitdaging!

Ja, dat is hard werken. In het begin deed ik alles zelf. Ik stond in de apotheek, bezorgde geneesmiddelen en daar komt het zakelijke gedeelte natuurlijk nog bij. Daarbij was de werkwijze verouderd. Ik ben gaan onderzoeken hoe we de zorg efficiënter konden maken. Vanuit de patiënt, maar ook vanuit de huisarts. Ik heb een app ontwikkelt waarmee patiënten hun herhaalmedicatie aan ons kunnen doorgeven. Wij bestellen vervolgens de recepten bij de huisarts. Dit scheelt veel tijd voor alle partijen. We hebben het proces eigenlijk omgedraaid.

Je hebt dus voor een switch in werkwijze gezorgd?

Ja klopt! Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in het automatiseren, digitaliseren en het stroomlijnen van processen. Ik bekijk processen vanuit het oog van de patiënt. Het is voor hen niet interessant hoe het recept bij ons komt. Voor hen is het belangrijk dat het geneesmiddel met 1 druk op de knop klaarligt in de apotheek. En daar zorg ik voor. Elke dag werk ik hard om waar te maken waar ik voor sta. Dat lukt me met vallen en opstaan. Een jaar na opening is onze apotheek beoordeeld met een 9,3 en uitgeroepen tot beste van Noord-Nederland en nummer 2 van Nederland. We hebben een goede naam. Ik vind succes overigens niet vanzelfsprekend en overtuig patiënten elke dag weer door persoonlijke zorg te leveren.

Waar gaat je hart sneller van kloppen?

Als een patiënt naar me toe komt en zegt: ‘Ik ben naar alle apotheken geweest. Niemand kan mij helpen maar jij hebt het opgelost.’ Dat is de ultieme feedback. Daarvoor ben ik apotheker geworden.

Wat maakt dat het jou wel lukt om het probleem op te lossen?

Ik zoom in op de patiënt. We hebben niet 1 regel voor de hele apotheek. We kijken specifiek naar de situatie van de patiënt en leveren zorg op maat. We nemen hier onze patiënten actief in mee. En het allerbelangrijkste; we kennen onze patiënten. We weten hoe hun thuissituatie is, denken mee en passen onze zorg hierop aan. Stel iemand gaat op vakantie, dan brengen we de geneesmiddelen desnoods op zondag langs. Ook geef ik in zo’n geval advies op maat; neem je kuurtje voor een urineweginfectie een dagje later. Dan vergeet je het niet in te nemen en krijg je geen diarree in het vliegtuig. Mensen waarderen het als je met ze meedenkt. Dat is zorg op maat, de patiënt gaat voor alles.

Hoe leer je je patiënten kennen?

Door met ze in gesprek te gaan, te luisteren naar wat ze zeggen en zichtbaar te zijn. In het begin runde ik de apotheek alleen en was ik het gezicht van de apotheek. Inmiddels werken er 5 medewerkers en 2 stagiaires en zit ik meer op kantoor. Toch vind ik het belangrijk om ook zichtbaar te blijven, dit doe ik door video’s te plaatsen. Zowel grappige als serieuze video’s. Ik deel ook veel uit mijn eigen leven. Ik merk dat als ik mij kwetsbaar opstel dat mijn patiënten dat ook meer durven. Hierdoor delen ze meer met mij en kan ik weer betere zorg leveren. Die persoonlijke benadering is belangrijk en patiënten willen daardoor bij onze apotheek blijven. Sommige patiënten verhuizen naar Almere maar blijven onze klant. Dat is toch prachtig? Wij sturen de medicatie op en (video)bellen voor uitleg. Ook bedienen we patiënten uit Amsterdam.

Jouw assistenten hebben jouw werkwijze overgenomen?

Ja helemaal, ook zij benaderen de patiënten heel persoonlijk. Zij zijn inmiddels ook een vertrouwd gezicht in de apotheek en vragen regelmatig aan de patiënt: hoe gaat het? Soms komen patiënten langs om hun verhaal te doen. Is toch leuk? Gewoon even buurten, dat vind ik leuk als lokale ondernemer. Naast het verstrekken van geneesmiddelen heeft onze apotheek ook een sociale, maatschappelijke functie. Dit voelt niet als verplichting. Ik doe wat goed voelt, dat is mijn insteek. Patiënten voelen dat ook, ze voelen dat je oprecht bent. Daardoor zijn ze open, vertellen ze veel en kunnen wij gerichte zorg leveren.

Wat is jouw expertise?

Ik geloof niet in één ding, ik geloof in het totaalpakket. Ik ben goed in het technisch stroomlijnen van de processen. Het digitaliseren en automatiseren. Maar je moet niet gaan automatiseren om te automatiseren. Je automatiseert omdat er een behoefte is, omdat het prettiger wordt voor de patiënt of zorgverlener. Ken je Simon Sinek? Hij geeft dit mooi weer. Innovatie is niet per se automatiseren. Wij hebben routinematige zaken geautomatiseerd om efficiënt met onze tijd om te gaan. Deze tijd besteden we aan persoonlijk contact met de patiënt. Hierin zijn we heel ouderwets.

Een zaak runnen en applicaties ontwikkelen, je werkt veel begrijp ik?

Normaal gesproken sta ik half 7 op en ben ik tot middennacht aan het werk. Overdag run ik de apotheek. Dan eet ik en neem tijd voor de kinderen. Als de kinderen op bed liggen ben ik aan het coderen en ontwikkel ik een applicatie. Dit doe ik elke dag, ook in het weekend.

Het ontwikkelen van een applicatie naast je werk kost veel tijd. We lopen hierin op de troepen vooruit. Het is leuk om te zien dat het wordt opgepakt door de zorgverzekeraars. Zo kun je nu een extra sterretje krijgen als je kunt chatten met de apotheker. Wij hebben dit ontwikkelt en nu wordt het de landelijke norm. Momenteel ben ik in gesprek met andere partijen of we onze krachten kunnen bundelen. Zo kunnen we versnellen. Wie weet wat eruit komt, ik geloof dat er op den duur altijd iets naar me zal toekomen.

Wat is je meest memorabele moment in de apotheek?

Ik denk dan terug aan de eerste dag dat de apotheek openging. Ik had werkervaring, een balie en een diploma. Voor de rest geen ervaring in het opzetten van een apotheek. Er ging geen telefoon, er was geen mail en geen fax. Niemand kwam de apotheek binnen, dus ben ik maar naar buiten gegaan. Ik ben voor mijn apotheek gaan staan en heb actief mensen aangesproken, mezelf voorgesteld en mijn plannen gedeeld.

Die persoonlijke benadering werkte. Inmiddels groeit mijn apotheek met zo’n 400-500 patiënten per jaar en ik werk nog steeds op dezelfde manier. Ik ben mensgericht en denk altijd in oplossingen en kansen.

Klinkt als een echte ondernemer…

Mijn ouders zijn coupeur en coupeuse. Ik heb het ondernemen van hen geleerd. Al vanaf mijn achtste jaar vertaal ik belasting papieren voor ze. Op jonge leeftijd moet je dan alles begrijpen om het te kunnen vertalen. De eerste zaak die ik opende, was die van mijn ouders. Ik was 21 en wist niet eens hoe een factuur eruitzag. Eigenlijk wist ik niet dat ik ondernemer was totdat zij mij in deze situatie zetten. Ook moest ik nadenken hoe we het financieel gingen redden.

Dat is een grote verantwoordelijkheid op jonge leeftijd.

Mijn verantwoordelijkheidsgevoel is inderdaad groot. Als mijn voetbalschoenen kapot waren vroeg ik altijd eerst aan mijn moeder of we die maand geld over hadden. Pas als ze ja antwoordde vroeg ik nieuwe. Ook weet ik nog dat ik zes jaar oud was en op school mijn broodje met Turkse worst liet vallen. Ik voelde mij zo schuldig dat ik eten had verspild dat ik ook de rest van de middag niks gegeten heb. Wij moesten de eindjes aan elkaar knopen thuis. Dat maakt dat mijn overlevingskracht groot is.

Wat is je grootste ergernis?

Ik vind het jammer dat apothekers hun stem weinig laten horen en zichzelf weinig laten zien. Ze uitten hun ongenoegen over zorgverzekeraars, maar komen niet in actie. Ik bedoel, de situatie waarin we in zitten is niet leuk maar doe er dan tenminste alles aan om jezelf zichtbaar te maken! Pak een camera, laat jezelf zien. Dan komen de patiënten echt wel voor ons op. De VJA is met een zichtbaarheid campagne bezig, dat vind ik echt goed.

Een ander ding waar ik moeite mee heb is dat onze beroepsgroep zich moeilijk aanpast aan de situatie. Als ik collega’s vertel dat alle geneesmiddelen in de toekomst via postorderbedrijven geleverd worden bij de patiënt, kijken ze me aan alsof ik paddenstoelen op heb. Ik snap dat niet. Je moet nu investeren in de toekomst. Dingen veranderen en daar moet je gehoor aan geven. Je moet de chemie vinden tussen digitalisering en het persoonlijke contact. Dat persoonlijke contact hoeft niet per se fysiek, dat kan op zoveel manieren.

Wie is jouw inspiratiebron?

Mijn ouders. Zij hebben altijd hard gewerkt en van niets, iets gemaakt. Ze hebben energie in de zaak gestoken zonder iets ervoor terug te krijgen. Dertig jaar lang net rondgekomen, maar nu zitten ze er goed bij. Ik geloof niet in korte termijn geluk maar net als hen, in de lange tijdsinvestering.

Wat is je grootste droom?

Mijn grootste droom is dat men later zegt: ‘Het was Mustafa die destijds zijn nek uitstak en apothekers inspireerde hetzelfde te doen’. Ik ben een stuk op weg, maar moet het nog afmaken.

Wat wil je meegeven aan de lezer?

Leer jezelf kennen! Toen ik de apotheek begon kon ik dingen, waarvan ik dacht dat ik ze niet zou kunnen, en andersom. Je leert jezelf pas kennen als je in het diepe springt en er niemand is om je te helpen. Onderzoek wie je bent, wat je leuk vindt en ga er dan voor. Trek je niets aan van de meningen van anderen. Doe het gewoon, over 50 jaar weet niemand meer wie je bent. Zo belangrijk ben je niet. Soms moet je vastberaden zijn, dan voegt de wereld zich wel naar jou. Ik vergelijk het altijd met water; als je vastberaden bent gaat het water om je heen, als je twijfelt val je om dan ga je met de stroom mee. Heb lef om fouten te maken, leer ervan en krabbel weer op. Met deze instelling ligt de wereld aan je voeten!

Wij gebruiken cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.