Uncategorized

bloedverdunners dubbel risico
Bloedverdunners: de apotheek kan het verschil maken!
Bloedverdunners: de apotheek kan het verschil maken! 801 801 KennisConnect

In Nederland gebruiken meer dan 1 miljoen mensen enige vorm van bloedverdunners. Het is daarmee één van de meest gebruikte geneesmiddelen in ons land. Bloedverdunners, of eigenlijk antistollingsmedicijnen / anticoagulantia, zijn middelen die de stolling van het bloed verminderen of vertragen. Zo herstellen ze als het ware de balans. Het bloed mag niet teveel stollen, maar ook zeker niet te weinig, want dan kunnen ongewenste bloedingen ontstaan. Het gebruik van bloedverdunners is dan ook niet zonder risico. 

‘Per abuis stopte het gebruik automatisch na 30 dagen. Niemand merkte het op.’

Helaas gaat het regelmatig mis. Iedere zorgprofessional kan hiervan voorbeelden noemen. Denk aan het niet bekend zijn van de stopdatum als het gaat om duaal therapie, onduidelijkheid in geval van verschillende voorschrijvers, het niet therapietrouw zijn van de patiënt of een verkeerde dosering vanwege de nierfunctie.

Een infarct ligt op de loer

Eén voorbeeld is ons altijd bijgebleven. Een assistente deelde dat in de apotheek een recept met daarop een bloedverdunner binnenkwam. De patiënt gebruikte de bloedverdunner in een baxterrol, een geneesmiddel distributiesysteem. Per abuis is de bloedverdunner als tijdelijk in de rol gekomen, waardoor het gebruik automatisch stopte na 30 dagen. Niemand merkte het op. Totdat het veel later tijdens een review aan het licht kwam. De patiënt had toen al opnieuw een infarct gehad… Aan het gebruik van bloedverdunners kleeft eigenlijk een dubbel risico. Niet alleen brengen de geneesmiddelen zelf grote risico´s met zich mee. Ook zijn de patiënten die de bloedverdunners gebruiken vaak zeer kwetsbaar.

De toegevoegde waarde van het apotheekteam

Het apotheekteam kan een grote rol spelen als het gaat om het beheersen van de risico’s en vergroten van de patiëntveiligheid. Maar is dat nu al het geval? Vragen jij en je collega’s genoeg door om bijwerkingen en medicatie-gerelateerde problemen in beeld te krijgen? Weet je wat de afspraken zijn in je regio als het gaat om antistollingsmedicatie? Wat is wiens verantwoordelijkheid? Welke zorgverleners zijn er eigenlijk allemaal bij betrokken? Hoe is de samenwerking bij jou in de apotheek met de huisarts en specialist? Hoe gaat jouw team om met stopdata? Vaak is er in de praktijk nog veel ruimte voor verbetering. En die verbetering begint bij bewustwording. Enerzijds inhoudelijk, over de feitelijke risico’s. En anderzijds bewustwording over de essentiële rol die je als apotheker of apothekersassistent(e) kunt spelen bij het vergroten van de patiëntveiligheid.

Zet je deur wagenwijd open

Twee zaken vinden we bij KennisConnect extra belangrijk als het gaat om het spelen van die essentiële rol bij het uitgeven van bloedverdunners. Allereerst: Zorg dat je zichtbaar bent. Je meerwaarde zit in het verlenen van zorg. In het aansluiten bij de behoefte van de patiënt. Alleen als je zichtbaar bent, je de deur wagenwijd openzet, weet de patiënt dat ‘ie bij jou terecht kan. En belangrijker nog: in goede handen is. En in het verlengde daarvan, als je de patiënt centraal wilt stellen om bij zijn / haar behoefte aan te sluiten, vul dan niets in. Want door, met de beste bedoelingen, te denken voor de patiënt en in te vullen hoe iets zit, kunnen de grootste misverstanden ontstaan.

Leer meer over bloedverdunners en de rol van het apotheekteam

In onze training over bloedverdunners gaan we dieper in op de rol van het apotheekteam bij het uitgeven van deze geneesmiddelen. We beginnen bij de theorie. Want als je weet hoe bloedverdunners werken, begrijp je ook veel beter wat de risico’s zijn. Daarna maken we de vertaalslag naar de praktijk. Dit doen we door concrete handvatten te geven voor het voeren van een gestructureerd en toch persoonlijk consult met de patiënt. Zodat het team nog beter uitgerust is om interventies te initiëren en zo de patiëntveiligheid verder te vergroten.

We geven de training bloedverdunners regelmatig samen met Corien de Groot. Corien heeft jarenlang gewerkt als poliklinisch apotheker en is landelijk betrokken bij het beleid omtrent medicatieoverdracht. Ze weet precies waar de kritieke punten liggen. Leer Corien beter kennen en lees hier het interview dat we met haar hadden.

Meer informatie over de training bloedverdunners

positiviteit en veiligheid in een team
Positiviteit en veiligheid van belang in een team
Positiviteit en veiligheid van belang in een team 1024 1024 KennisConnect

Een belangrijk kenmerk van een sterk team met goede samenwerking is dat er binnen het team een positieve cultuur bestaat. Een cultuur waarin positiviteit de norm is, het veilig is om jezelf te zijn en te zeggen wat je wilt zeggen. Rechtstreeks tegen de persoon die het aangaat. Met respect voor jezelf en de ander. En met het doel om de kwaliteit van de samenwerking verder te verbeteren.

Waarschijnlijk las je de inleiding van dit blog al ja-knikkend. Het klinkt allemaal heel logisch. Toch zijn de meeste teams nog niet op dit punt aangekomen. Regelmatig wordt er meer over elkaar gepraat dan met elkaar. En dan is de insteek doorgaans niet positief. Kleine roddels, grote roddels, we horen ze allemaal wel eens voorbijkomen. En hoewel roddelen ook een functie heeft, wegen de voordelen niet op tegen de nadelen.

Negativiteit is besmettelijk

Jay Shetty, een Londenaar die economie studeerde én 3 jaar als monnik leefde, schrijft er uitgebreid over in zijn boek Denk als een monnik. “Roddelen kan af en toe heel nuttig zijn. Het helpt de maatschappij om acceptabel gedrag tot de norm te maken. Daarnaast gebruiken we het om te checken of anderen het eens zijn met onze oordelen over bepaald gedrag en in het verlengde daarvan met onze waarden. Wat echter vaker gebeurt is dat we roddelen om anderen omlaag te halen, zodat wij ons superieur kunnen voelen en/of onze status in een groep kunnen verhogen.” Onbewust weliswaar, maar dat maakt het niet minder schadelijk. Want mensen zijn kudde dieren. Onderzoek heeft aangetoond dat de meeste mensen zoveel waarde hechten aan congruentie en verenigbaarheid dat ze hun eigen mening aanpassen om bij de groep te horen. Zelfs als de groep duidelijk ongelijk heeft.*

Geroddel en negativiteit als spiraal

Ons brein past zich automatisch aan aan de heersende mening van de groep waar we bij willen horen. Als je omgeven wordt door geroddel en negativiteit, ga je vanzelf mee in deze spiraal. Het goede nieuws is dat het twee kanten op werkt. Als positiviteit en een respectvolle samenwerking de norm zijn, dan gaan we daar ook in mee. Goed voorbeeld doet dus goed volgen. Shetty nam de proef op de som en veranderde zijn gedrag. “Sommige vrienden en collega’s van me probeerden niet eens meer om met me te roddelen; in plaats daarvan hadden we echte gesprekken. Ook kregen ze meer vertrouwen in me omdat ze zich realiseerden dat als ik niet mét hen roddelde, ik ook niet óver hen zou roddelen.”

Veiligheid, een belangrijke randvoorwaarde

Als je wilt dat binnen jouw team positiviteit de norm is, op respectvolle wijze wordt samengewerkt en iedereen openstaat voor het geven en ontvangen van feedback dan is veiligheid een belangrijke randvoorwaarde. En daarin kunnen kleine dingen, grote impact hebben. Tijdens de trainingen van KennisConnect besteden we veel tijd en aandacht aan het creëren van een veilige sfeer. We nemen de tijd om elkaar te leren kennen. Met behulp van een check-in moment bij de start van iedere training geven we alle deelnemers de ruimte. Zo beginnen we direct met het creëren van verbinding. Daarnaast ligt er veel nadruk op het feit dat we bij elkaar zijn om te leren. En dat dat betekent dat fouten maken mag. Want juist dan komen we toch het beste resultaat. En we bespreken met elkaar hoe iedereen handelt vanuit de beste intentie. Door je hier bewust van te zijn, kun je meer begrip opbrengen voor de ander.

Feedback geven in teamverband

Als het vertrouwen en de veiligheid binnen een team is opgebouwd, durven mensen elkaar ook feedback te geven. Wat hierbij helpt is als team af te spreken hoe je met elkaar omgaat en hoe je feedback geeft. Als iedereen hiervoor dezelfde ‘spelregels’ hanteert, is het ineens een stuk minder spannend. En het helpt ook feedback te zien als een cadeau. Een cadeau, omdat iemand de moeite neemt om je iets te leren. En jij de kans krijgt om te groeien. Zodat jullie als team nog beter kunnen presteren.

Interesse in een teamtraining, waarin we samen met je team aan de slag gaan met het creëren van een veilige, positieve cultuur? Kijk dan eens hier!

*  De Amerikaans psycholoog Solomon Asch deed overeenstemmingsexperimenten om onze hang naar congruentie aan te tonen.

blog met hoofd en hart
Farmaceutische patiëntenzorg met Hoofd en Hart
Farmaceutische patiëntenzorg met Hoofd en Hart 800 799 KennisConnect

Communiceer jij effectief met je directe collega’s, huisartsen, medisch specialisten, verpleegkundigen en patiënten? Ben je in staat om je farmaceutische boodschap optimaal af te stemmen op je ontvanger?  KennisConnect en ZorgMuse hebben elkaar gevonden in het geloof dat afstemming tussen hoofd en hart van essentieel belang is voor optimale patiëntenzorg.

Farmaceutische patiëntenzorg met hoofd en hart gaat over het toepassen van kennis (hoofd) afgestemd op het gevoel (hart). Want hoofd en hart zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Als een apotheker vanuit feiten en kennis een boodschap afgeeft aan een emotionele patiënt, is de kans groot dat de patiënt deze boodschap niet goed ontvangt. Niet uit onwil, maar uit onvermogen. Het ontbreken van afstemming zorgt simpelweg voor ruis op de lijn. Met alle gevolgen van dien.

Farmaceutisch redeneren

Farmaceutisch redeneren is het proces waarbij je bevindingen bij de patiënt samenbrengt met de inhoudelijke kennis die je hebt van fysiologie, pathofysiologie, farmacologie en farmacotherapie, om zo tot een onderbouwd behandeladvies te komen. Van oudsher is er in opleidingen en nascholing veel aandacht voor het ‘technische’ deel van het redeneren. Een zwart-witte denkwijze, waarbij harde waarden en protocollen als uitgangspunt dienen voor de te maken beslissing. Minder aandacht is er voor het emotionele redeneren. Want hoe kom je tot een behandeladvies als de geboden kaders niet toereikend zijn? Wat als je snel moet beslissen? Of als de communicatie met de patiënt of zorgprofessionals niet goed verloopt? In veel gevallen is een situatie niet zwart-wit. Vraagt het om snel schakelen en inlevingsvermogen. Denken met je hart. Door flexibel te zijn en je gedrag en communicatie aan te passen op wat de situatie nodig heeft, bereik je het beste resultaat.

De kracht van onzekerheid

Onzekerheid is van essentieel belang bij farmaceutisch redeneren. Juist door het even niet te weten, word je uitgedaagd om nieuwe manieren te vinden. En dat voorkomt tunnelvisie. Ook de zeer ervaren apotheker loopt regelmatig tegen ingewikkelde situaties aan. Situaties waarin geen pasklare oplossing, binnen de protocollen, voor handen is. Dan wordt een appèl gedaan op je onderbuikgevoel, zelfvertrouwen, beslisvaardigheid. En dat is spannend! Door de onzekerheid te herkennen en erkennen, ontstaat ruimte. Ruimte om, met de protocollen in je achterhoofd, af te stemmen op wat de situatie nodig heeft. En te denken met je hart.

Nieuwe training

Zowel bij KennisConnect als bij ZorgMuse raken we niet uitgepraat over dit onderwerp. Het was dan ook vanzelfsprekend dat we onze krachten hebben gebundeld. Wij geloven dat het samenbrengen van hoofd en hart in alles wat je doet van onschatbare waarde is. Marjolijn Duisenberg van ZorgMuse en Marlies Schippers van KennisConnect, ontwikkelden samen de training: Farmaceutische patiëntenzorg met Hoofd en Hart. De training bestaat uit 3 dagen, die ook afzonderlijk te volgen zijn, en is gericht op (ziekenhuis)apothekers die willen werken aan hun professionele & persoonlijke ontwikkeling. Dit alles met de intentie om optimale farmaceutische patiëntenzorg te leveren. Eén van de trainingsdagen staat volledig in het teken van farmaceutisch redeneren. Aan de hand van casuïstiek krijg je uitleg over de systematiek van het klinisch farmaceutisch redeneren. Daarnaast is er veel aandacht voor de onbewustere processen die van belang zijn bij het farmaceutisch redeneren, zoals communicatiestijlen, overtuigingen en het kunnen reflecteren op het eigen handelen.

Net zo enthousiast als wij? Kijk hier voor meer informatie over de training Farmaceutische patiëntenzorg met Hoofd en Hart.

Nieuwsgierig naar Marjolijn en haar bedrijf Zorgmuse? Volg haar op Linkedin of bekijk haar website.

maatwerk traning
Een goede training is altijd maatwerk
Een goede training is altijd maatwerk 800 800 KennisConnect

Het aanbod aan trainingen voor zorgprofessionals is groot. Zo groot, dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. De belangrijkste en gelijk moeilijkste vraag is dan: welke training past bij míj́n bedrijf? Wat heeft míj́n team nodig? En natuurlijk: wat wil ik bereiken met een (team)training? Onze visie op deze vraagstukken is heel duidelijk: er bestaan geen ‘algemene’ trainingen voor jouw persoonlijke- of bedrijfssituatie. Waar de ene apotheker een training consultvoering kiest, omdat er meer aandacht mag zijn voor het inhoudelijk informeren over bijwerkingen, kiest een andere apotheker dezelfde training om te leren omgaan met boze patiënten. Voor een hoog leerrendement moeten trainingen naadloos aansluiten op de specifieke behoeften. Een training is daarom bij ons altijd maatwerk.  

De weg naar een training op maat

Een maatwerk training klinkt al snel onbetaalbaar. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Onze ruime ervaring in de zorgpraktijk én in het geven van trainingen, stelt ons in staat trainingen zo aan te passen dat ze perfect aansluiten op de (hulp)vraag uit het veld. We gaan daarom voordat je een training bij ons afneemt graag samen in gesprek en luisteren goed naar jouw behoefte en uitdagingen. Door onze persoonlijke manier van werken pakken we jullie uitdagingen in de kern aan. We zetten mensen in hun kracht, zorgen voor verbinding binnen het team en creëren bewustwording op de werkvloer. En dat zorgt voor een hoog rendement.

Een veilige omgeving is een absolute voorwaarde

Een training op maat betekent bij ons ook dat er veel oog is voor zowel de individuele deelnemers als de teamdynamiek. Niet alleen bij trainingen waarin persoonlijke – of teamontwikkeling centraal staat, juist ook als de training farmaceutisch inhoudelijk is. Door een check-in moment aan het begin van de training geven we iedereen ruimte. Zo krijgen we niet alleen een eerste indruk van de groep, maar beginnen we ook direct met het creëren van verbinding én een veilige leeromgeving. Want zodra we ons veilig voelen en de mensen om ons heen vertrouwen, durven we meer van onszelf te laten zien en uit onze comfortzone te stappen. En buiten je comfortzone leer je nou eenmaal het allermeest. Onze coaching en feedback in de training stemmen we vervolgens zo goed mogelijk af op de individuele deelnemers. Onderling respect staat hierbij centraal. Dat is de basis vanuit waar wij werken. Elke zorgprofessional handelt immers altijd vanuit zijn of haar beste intentie!

Breng de theorie direct in de praktijk: ‘Wat ga je morgen anders doen?’

Onze inhoudelijke trainingen, over bijvoorbeeld slikproblemen, valpreventie, maagverkleining, consultvoering en bloedverdunners, hebben nog een gemene deler: ze zijn allemaal direct toepasbaar in de praktijk. De basisvraag ‘Wat ga je morgen anders doen?’ komt in iedere training terug. Door samen met deze vraag aan de slag te gaan, borgen we dat de oplossing past bij jullie specifieke situatie, maatwerk dus. De praktische insteek en kleine stappen zorgen er daarnaast voor dat we zeker weten dat het ook haalbaar is voor een team om er in de praktijk mee aan de slag te gaan.

Ultiem maatwerk in kwaliteitstrainingen

Kwaliteitstrainingen zijn vaak niet erg sexy, maar wel van groot belang voor iedere zorginstelling.  Het leveren van kwaliteit is namelijk cruciaal bij het waarborgen van de patiëntveiligheid. In onze training kwaliteitsdenken brengen zorgprofessionals hun eigen faalwijzen in kaart. Ultiem maatwerk! In groepjes maken we een risicoanalyse en onderzoeken we de consequenties van deze faalwijzen voor de patiënt. Waar in het proces kan het fout gaan? Hoe groot is het gevaar voor de patiënt? En doordat de focus van de training ligt op verkrijgen van inzicht in eigen handelen en bewustwording, vergroten we ook de betrokkenheid van de deelnemers. Iedereen ervaart direct zijn eigen invloed.

Kortom, of je nu bij ons komt met een vraag over het creëren van een optimale samenwerking in je team of op zoek bent naar een meer inhoudelijke training over medicatieveiligheid of bijvoorbeeld kwaliteitsdenken, bij KennisConnect voeren we maatwerk door op zo veel mogelijk manieren. Wil je meer informatie of met ons in contact komen? Klik hier!

doosjesschuiver
De apotheek: doosjesschuiver of behandelaar? 
De apotheek: doosjesschuiver of behandelaar?  1024 1024 KennisConnect

Is de apotheker van de toekomst een doosjesschuiver of behandelaar? Geneesmiddelen kunnen via de post verstuurd worden en de medicatieverificatie kan ook op afstand plaatsvinden. Dit is een kwestie van ‘computerwerk’.  Dus welke rol speelt een fysieke apotheek dan eigenlijk nog voor de patiënt? Wij denken dat al onze collega-apothekers het met ons eens zijn dat de rol van de openbare apotheek in de toekomst heel anders gaat worden. Door de komst van internetapotheken kunnen we ons brood niet ‘alleen maar’ verdienen met het verstrekken van medicatie. We moeten ons anders gaan positioneren in de markt en ons nóg meer opstellen als behandelaar. Pro-actief zijn en vaker in gesprek gaan met de patiënt. De arts weet alles van de aandoening, wij van de medicatie. Dat kunnen en moeten we nog meer uitstralen. Dat is ons vak!

Persoonlijk contact met de patiënt

Voorheen was de zorg meer op de ziekte gericht maar tegenwoordig richt de zorg zich steeds meer op de patiënt als persoon. Deze verschuiving vindt ook plaats in onze baan als (openbaar) apotheker. Je bent niet meer alleen die ‘doosjes schuiver’, maar je denkt mee met patiënt en luistert goed naar de behoeften van de mensen die bij jou in de apotheek komen. We moeten ons meer en meer bewust zijn dat het persoonlijke contact met de patiënt van essentieel belang is om de beste farmaceutische zorg te leveren. Dit persoonlijke contact met de patiënt is niet vervangbaar door een computer en kun je op verschillende manieren invullen: fysiek aan de balie, via de telefoon, via beeldbellen of bij de patiënt thuis.

Maar weet de patiënt ons eigenlijk wel te vinden?

Veel patiënten en apotheekbezoekers zien de apotheek enkel als een uitgiftepunt voor geneesmiddelen, een doosjesschuiver. Een plek waar ze eigenlijk zo snel mogelijk weer weg willen. Zonde en een gemiste kans, want de apotheek biedt zoveel meer! Maar hoe maak je bezoekers duidelijk welke dienstverlening de apotheek écht biedt?

Ons antwoord: door de maatschappij meer inzicht te geven in onze werkzaamheden en verantwoordelijkheden als (openbaar) apotheker. De ‘black box’ te doorbreken en ons meer te laten zien. Als de patiënt de zorg die we leveren kan voelen en ervaren geeft dat een extra dimensie op het vak zoals we het nu al uitoefenen. Op deze manier tonen we nog meer onze meerwaarde aan in het zorgsysteem en weet de patiënt precies met welke vragen hij of zij bij de apotheek terecht kan.

Het baliegesprek 

Om een gestructureerd consult te voeren hanteren wij de richtlijnen consultvoering van de KNMP. De stappen uit de richtlijn geven namelijk structuur aan je gesprek, geven je inzicht in wat de patiënt al weet en zorgen ervoor dat je een relatie opbouwt met de patiënt. Op deze manier ga je het dialoog aan in plaats van het eenzijdig geven van voorlichting. Er is tijdens een consult wederzijdse afstemming.

Wanneer je structuur aanbrengt, voer je de volgende taken uit:

  • Je maakt een geordend, maar flexibel gesprek mogelijk
  • Je bevordert de betrokkenheid en samenwerking met de patiënt
  • Je maakt efficiënt gebruik van je tijd.
  • Je maakt gebruik van signaalwoorden.
  • Tussendoor vat je samen en geef je de patiënt de mogelijkheid om te corrigeren of aan te vullen.

In al onze kennistrainingen voor teams verwerken wij ook altijd het baliegesprek. Zo maak je de opgedane kennis direct toepasbaar in de praktijk. Wat wij merken en terugkrijgen van apothekersassistenten is dat zij het lastig vinden om persoonlijke vragen te stellen aan patiënten. “Ik kan toch niet zomaar vragen waarvoor de huisarts het geneesmiddel voorgeschreven heeft?” krijgen we dan te horen. Wij vinden van wel. Je mag altijd persoonlijke, werk gerelateerde vragen stellen aan de patiënt. Sterker nog, je bent het verplicht als zorgprofessional! Om de beste zorg te kunnen verlenen en het juiste advies te geven, heb je informatie nodig. Daar hoort het stellen van vragen bij.

Bewustwording van onze gehaaste houding

Om contact te maken met de patiënt is het ontzettend belangrijk dat je je in deze persoon kunt verplaatsen. Vermijdt in je gesprek altijd jargon en zorg voor een open, toegankelijke en neutrale houding. Een neutrale houding betekent dat je geen oordeel hebt en dat je lichaamshouding ook rust uitstraalt. Als je in staat bent om te vertragen dan voelt de patiënt de ruimte om een gesprek met jou aan te gaan.

“NEE! Niet weer een ander merk pillen! Daar gaan we weer…”

Merkwisselingen. Deze gesprekken voeren apothekersassistenten en apothekers dagelijks, meerdere keren aan de balie. Zo af en toe vertelt een patiënt zijn of haar ervaring over merkwisselingen tijdens onze training “Consultvoering in de apotheek”. Zo leren we waarnemen vanuit het perspectief van de patiënt en krijgen we letterlijk de ervaring mee vanaf de andere kant van de balie. Apothekersassistenten horen van de patiënt hoe hij of zij het gesprek hierover heeft ervaren. Dat is enorm leerzaam en waardevol! Hoe kun je aan de balie merkwisselingen op een duidelijke manier uitleggen? Zonder dat je de houding uitstraalt ‘daar gaan we weer’? Daar gaan we in de training mee aan de slag. Door je bewust te worden van je eigen houding en uitstraling ga je heel anders het gesprek aan.

Wees nieuwsgierig!

Wees oprecht, nieuwsgierig en luister naar wat de patiënt echt nodig heeft. Nieuwsgierig zijn, zoals kinderen dat mooi kunnen. Zie de mens achter de patiënt. Sluit aan op zijn of haar behoeftes. Dat is volgens ons échte zorg leveren! Zorg op maat.

 

slikproblemen en medicatie
Slikproblemen en medicatie
Slikproblemen en medicatie 846 846 KennisConnect

Speciaal artikel voor verpleegkundigen en verzorgenden

We verklappen maar meteen wat de boodschap van dit artikel is: medicijnen mag je nooit (!) zomaar fijnmalen. Overleg eerst met de apotheker i.v.m. de risico’s voor je cliënten én jezelf. Sorry dat we zo streng dit artikel starten, maar we zien het in de dagelijkse praktijk nog flink vaak misgaan met zeer ernstige gevolgen van dien. Die gevolgen voorkomen we liever met zo’n duidelijke boodschap van onze kant. Dat gezegd hebbende, geven we je nu de ruimte om de rest van het artikel te lezen 😊

‘Medicatie bewerken? Zoveel mogelijk inperken!’

Tijdens onze audits en trainingen spreken we regelmatig verpleegkundigen en verzorgden en steevast hebben zij de volgende vragen: ‘Waarom  mag je het ene tablet wel fijnmalen en het andere tablet niet?’; ‘Wat is de reden dat je niet alle capsules mag openmaken?’; Hoe signaleer je slikproblemen bij demente cliënten?’. Vragen waar zij dagelijks mee worstelen. Helemaal lastig als je nagaat dat maar liefst 23% van de ouderen in Nederland lijdt aan slikproblemen of slikklachten, ook wel dysfagie genoemd. Slikproblemen die veelal doorwerken in problemen met het slikken van medicatie. Dan de medicatie maar fijnmalen zodat het allemaal wat makkelijker gaat? Absoluut niet. In dit artikel leggen we je uit waarom en geven we je tips hoe het wél kan.

‘Ik wist niet dat het  kauwen van medicatie door mijn cliënt deze ernstige gevolgen kan hebben’ 
Verzorgende

Dysfagie is geen aandoening op zichzelf

De medische term voor slikproblemen of slikklachten is dysfagie. We spreken over dysfagie wanneer een cliënt niet goed kan kauwen, zich regelmatig verslikt of het eten niet goed weg krijgt. Een veel voorkomend probleem omdat 23% van de ouderen in Nederland hier aan lijdt.

‘Is het dan een aandoening?’ Daar kunnen we heel duidelijk in zijn: nee. Het is geen aandoening of ziekte op zichzelf. Bij ouderen gaat het kauwen vaak langzamer en moeizamer. Voedselresten blijven in de mond of keel hangen, die zorgen voor slikklachten. Dysfagie wordt veelal veroorzaakt door een beroerte, hersenbloeding, de ziekte van Parkinson of dementie. Deze aandoeningen zorgen voor gevoelsverlies in de mond of een minder goede aansturing van het slikmechanisme. Daarnaast zorgen sommige medicijnen voor afname van spierkracht, waardoor het kauwen moeilijker gaat of de tong het voedsel minder goed kan verplaatsen. Ook kan het zo zijn dat het strottenklepje minder goed functioneert. Zoals je ziet, lopen de oorzaken behoorlijk uiteen.

Het devies is altijd: samenwerken

In de praktijk is er nog onvoldoende aandacht voor dysfagie, of slikproblemen dan wel slikklachten worden niet altijd herkend. Dysfagie kan uiteindelijk leiden tot ondervoeding, uitdroging, longontsteking en overlijden. Het devies om beter in te spelen op slikproblemen? Samenwerken. Samenwerking tussen verzorging, verpleging, arts en apotheek is noodzakelijk om cliënten zo goed mogelijk te begeleiden en zorg te geven.

Medicijnen nooit zomaar fijnmalen i.v.m. vertraagde afgifte

Als je merkt dat een cliënt problemen heeft met slikken, mag je niet zomaar tabletten of capsules fijnmalen of openmaken. Zoals je wellicht weet, kan dit tot levensbedreigende situaties leiden bij de cliënt.

Dat komt doordat sommige tabletten of capsules een vertraagde afgifte hebben. Via een speciaal ingebouwd systeem, geven deze medicijnen het geneesmiddel over langere tijd en beetje bij beetje af aan het lichaam. Deze geneesmiddelen mag je dus absoluut niet fijnmalen. Doe je dat wel? Dan vernietig je het speciaal ingebouwde systeem en komt de dagdosering in één keer vrij. Met als gevolg (ernstige) bijwerkingen of zelfs het overlijden van de cliënt.

‘Hoe herken ik geneesmiddelen met een vertraagde afgifte?’ is een veelgehoorde vraag tijdens onze audit-bezoeken en trainingen. Het antwoord daarop is dat je ze kunt herkennen aan de termen ‘mga’, ‘oros’ of ‘retard’.

De praktijk is alleen wat weerbarstiger. Zelfs als deze termen niet vermeld staan, kan een tablet of capsule nog steeds een vertraagde afgifte hebben. Twijfel je? Dan raden we je aan om te overleggen met de apotheker. Hij of zij kan je van advies voorzien. En we beseffen ons dat dat in de praktijk af en toe lastig kan zijn, maar liever kort overleg dan lange termijn bijwerkingen bij cliënten.   

Maar wist je ook dat het gevaarlijk voor jezelf kan zijn?

Het risico van fijnmalen, oplossen of openmaken is er niet alleen voor de cliënt. Sommige geneesmiddelen mag je niet bewerken omdat dit risico’s geeft voor jou als zorgverlener. Er zijn geneesmiddelen die bijvoorbeeld kankerverwekkend zijn, allergische reacties veroorzaken of schadelijk zijn voor je ongeboren kind. Het is dus belangrijk dat jij als zorgprofessional niet in aanraking komt met deze geneesmiddelen.

“Voor zowel je cliënt als jezelf is dus ons advies: medicatie bewerken? Zoveel mogelijk inperken!”

Ogen en oren van de apotheker

We herhalen het nog maar een keer, omdat het zo belangrijk is. Ervaar je slikproblemen bij je cliënten? Breng dan de behandelend arts en apotheek op de hoogte. Zij kunnen je van advies voorzien of een alternatief geneesmiddel voorstellen, bijvoorbeeld in de vorm van een drank. De apotheker adviseer je ook of en (zo ja) hoe je sommige geneesmiddelen mag bewerken. Jullie (verzorgenden, verpleegkundigen) zijn immers de ogen en oren van de apotheker.

Meer kennis opdoen?

Ben je een zorgverlener en wil je meer leren over dysfagie i.c.m. medicatie of hoe je beter kunt samenwerken met een apotheker of behandelend arts? Volg dan onze training ‘Slikproblemen en medicatie’. Je kunt vrijblijvend informatie opvragen over de inhoud van de training, wanneer er weer een training gepland staat of in welke vorm we een training op maat voor jou en je collega’s kunnen aanbieden.

Stuur een berichtje naar info@kennisconnect.nl of bel 0529 224 009.

Van gedachten wisselen?

Vond je dit een interessant artikel en wil je graag over dit onderwerp of een ander onderwerp van gedachten wisselen? Neem dan contact ons op: info@kennisconnect.nl. Uiteraard kun je ook connecten via LinkedIn: Marlies en Rianne

teamtraining
Haal in 5 stappen maximaal resultaat uit een teamtraining!
Haal in 5 stappen maximaal resultaat uit een teamtraining! 800 800 KennisConnect

Een geaccrediteerde teamtraining volgen in je eigen tijd. KennisConnect heeft een eigen academie opgericht: online in combinatie met incompany, op basis van blended learning en gericht op zorgprofessionals. Kennis opdoen, delen en ervaringen uitwisselen. De inhoud is afgestemd op de vraagstelling en altijd op maat. Vooraf bespreken we de thema’s met (ziekenhuis)apothekers of managers, zodat we de juiste ondersteuning kunnen bieden aan het team.

Theorie en praktijk apart

KennisConnect biedt niet zomaar trainingen aan. De inhoud van onze teamtrainingen zijn dynamisch en interactief. Geen lappen tekst en oneindig veel theorie. De trainingen zitten vol video’s en korte, begeleidende teksten. Je ontvangt precies de informatie die je verder helpt in de praktijk. We hebben er bewust voor gekozen om het theorie- en praktijkgedeelte uit elkaar te halen. Blended learning is een afwisselende en interactieve manier van trainingen geven en volgen. Waar je het theoriegedeelte online volgt in je eigen tijd, vindt de opvolging incompany plaats. Alles wat je geleerd hebt wordt direct toegepast in de praktijk.

“Breng de theorie direct in de praktijk. Wat ga je morgen anders doen?”

 

Je leert anders kijken naar je werkomgeving en de interactie met patiënten. In 1,5 uur tijd wordt er actief geoefend met casuïstiek: door middel van praktijkvoorbeelden, beantwoorden van vragen en de kennisoverdracht richting de patiënt. Daarbij focussen we op het thema van de training. Zo hebben wij teamtrainingen rondom slikproblemen, maagverkleining en medicatie en consultvoering. Om zo zorgprofessionals te ondersteunen in het advies, begeleiding en de gespreksvoering op basis van individuele casuïstiek naar patiënten.

Implementatie en terugkoppeling

Wanneer het praktijkgedeelte is afgerond, volgt er nog een evaluatie. Een teamtraining is namelijk niet compleet zonder een inhoudelijke terugkoppeling. Vanuit onze expertises delen wij constateringen en advies. Je ontvangt een compleet evaluatieformulier met opmerkingen vanuit de deelnemers. Zo ben je altijd op hoogte van de resultaten van de teamtraining. Zorgprofessionals zoals apothekersassistenten en volledige apotheekteams ontvangen inzicht en gerichte kennis voor een directe vertaling naar de praktijk. Alle theorie en praktische oefeningen bieden een meerwaarde voor de handelingen aan de balie, het contact met de patiënt en een effectieve samenwerking binnen het team.

“De zichtbaarheid van apothekersassistenten speelt een steeds grotere rol.”

 

Werkwijze teamtrainingen

Onze manier van training geven is anders. Waar het aanbod nu voornamelijk bestaat uit theorie zenden, werken wij vanuit de gedachte om verandering te bieden. Daar hebben we ook onze werkwijze op aangepast. Deze is persoonlijk, resultaatgericht en zet aan tot actie. We benoemen hieronder kort de vijf stappen van onze werkwijze voor de teamtrainingen:

  1. Inventariseren knelpunten
  2. Toolkit en inlog online academie
  3. Aan de slag met de theorie en opdrachten
  4. Aan de slag met de praktijk
  5. Terugkoppeling

Vanaf het eerste contactmoment zijn wij er om je te begeleiden. Je kunt ervoor kiezen om ook het praktijkgedeelte digitaal te doen. Onze voorkeur gaat uit naar persoonlijk contact, maar we horen graag welke vorm bij je past. KennisConnect heeft een coachende rol bij de teamtrainingen en stimuleert deelnemers om zich te verdiepen in hun rol en de houding tegenover het team, de werkomgeving en de patiënten. We doen het samen.

Bekijk de teamtrainingen van KennisConnect

Lees meer over onze teamtrainingen op het gebied van kwaliteitsdenken, farmaceutisch inhoudelijk handelen en persoonlijke ontwikkeling. Heb je een vraag of opmerking, neem dan contact op voor advies op maat.

 

fouten bij toedienen parenteralia
Fouten voorkomen bij toedienen parenteralia.
Fouten voorkomen bij toedienen parenteralia. 800 800 KennisConnect

Fouten voorkomen bij het klaarmaken en toedienen van parenteralia? Drie oplossingsrichtingen.

Een artikel van KennisConnect waarin wij, Marlies Vogel-Schippers (PhD) en Rianne Schrijver, onze visie geven op veelgemaakte fouten bij het klaarmaken en toedienen van parenteralia en bijbehorende oplossingsrichtingen.

Het klaarmaken en toedienen van parenteralia op verpleegafdelingen gaat nog wel eens mis. Het protocol wordt niet gevolgd of kritische stappen worden overgeslagen. Gebeurt dit bewust? Nee is het antwoord. De intentie van handelen van verpleegkundigen is altijd goed. In de meeste gevallen is tijdsdruk één van de belangrijkste factoren voor het maken van andere keuzes. Keuzes die soms boven medicatieveiligheid staan. Grote vraag is hoe je er als zorgprofessional in de praktijk voor zorgt dat je én veilig werkt én de patiënt op nummer één kunt blijven zetten? In dit artikel geven we je drie mogelijke oplossingsrichtingen om fouten bij het toedienen van parenteralia te voorkomen.

Naast tijdsdruk zijn dit twee andere oorzaken

De werkdruk is hoog in de zorg. Dat hoeven we je vast niet te vertellen. Het verzorgen van de patiënt heeft topprioriteit, al is dat vanwege de hoge werkdruk een flinke uitdaging. Het volgen van protocollen hoort gevoelsmatig niet bij de basistaak van een verpleegkundige. Dat is een veelgehoorde reactie vanuit ons werk in ziekenhuizen, de eerste oorzaak voor het maken van fouten. Wat de tweede oorzaak is? Bedrijfsblindheid. Klinkt hard en is het ook. We zien dat bedrijfsblindheid zorgt voor eilandjes binnen de organisatie en op afdelingen en dat dat de kans op fouten vergroot. Een praktische vertaling van bedrijfsblindheid zit ‘m bijvoorbeeld in het verzinnen van eigen manieren en die aan elkaar doorgeven. Het is dan ook een probleem waar we onze ogen voor mogen openen. Of wij op zo’n afdeling met onze vinger wijzen naar alles wat er misgaat? Zeker niet. Wij vinden het in onze audits juist van belang dat mensen zelf tot inzichten komen en van daaruit intrinsiek betere keuzes maken. Soms is het gewoonweg fijn dat er iemand van buitenaf naar het proces kijkt.

Hoe het volgens ons beter kan? We bieden je drie oplossingsrichtingen aan. Uiteraard vinden we het interessant wat jouw kijk is op deze problematiek en onze geboden oplossingen. Je kunt het gesprek met ons aangaan. Onze contactgegevens vind je onderaan dit artikel.

Oplossingsrichting nr. 1: de ziekenhuisapotheek inzetten

Het ‘voor toediening gereedmaken (VTGM)’ van parenteralia op de verpleegafdeling is intensief voor de verpleging. Iedere bereiding door een verpleegkundige duurt ongeveer vijf tot tien minuten. Bovendien geeft het oplossen, verdunnen of optrekken van geneesmiddelen tussen de bedrijven door op de verpleegafdeling een groot risico op microbiële besmetting, reken- en oplosfouten [1]. In de meest ideale situatie neemt de ziekenhuisapotheek het klaarmaken van parenteralia over. Op voorraad bereidde spuiten en ready-to-use  (RTU) preparaten verminderen het aantal handelingen op de verpleegafdelingen en daarmee de kans op fouten [2]. Karin Larmené laat zelfs zien dat vooraf gevulde, steriele spuiten, de zogenaamde ready-to-administer (RTA) preparaten kosteneffectief zijn en leiden tot hoge kwaliteitsverbetering [3]. Deze ondersteuning door de ziekenhuisapotheek scheelt verpleegkundigen veel tijd. Tijd die je extra kunt besteden aan de patiënt.

Noot: helaas zijn niet alle parenterale geneesmiddelen geschikt om klaargemaakt te worden in de apotheek. Een deel van de parenteralia zal altijd op de verpleegafdeling klaargemaakt moeten worden.

Oplossingsrichting nr. 2: check, dubbelcheck

Het grootste deel van de incidenten vindt plaats tijdens het toedienen van parenterale geneesmiddelen. Deze incidenten zijn vaker ernstig bij parenterale geneesmiddelen, doordat deze direct in het systeem gespoten worden, een smalle therapeutische breedte hebben en direct effect hebben op vitale functies [1]. We zien gedurende onze audits regelmatig dat tweede controles niet uitgevoerd worden. Ook worden de hygiënische voorzorgsmaatregelen niet altijd nageleefd. Hiermee komt de patiëntveiligheid in het geding. Dubbele controles zijn dus nodig. Daarmee voorkom je onnodig leed en heel veel werk aan de achterkant. Een bekend gezegde luidt immers: beter voorkomen dan genezen. Check, dubbelcheck dus.

Oplossingsrichting nr. 3: bewustwording 

Bewustwording is misschien wel de belangrijkste oplossingsrichting. Wat is het nut en de noodzaak van dubbele controles? Waarom is het onverstandig om voor meerdere patiënten tegelijk klaar te maken? En wat maakt dat toedientijden belangrijk zijn voor de patiëntveiligheid? Het heeft daarin geen zin om met regels van bovenaf te strooien. Om te roepen hoe het moet of niet moet. Zelf tot dit inzicht komen zodat je op basis van intrinsieke motivatie de protocollen volgt. Of doordacht af te wijken.

Hoe kruisbestuiving alle oplossingsrichtingen een ‘boost’ kan geven!

Volgens ons is het voor iedere zorgprofessional van belang om van de eilandjes af te komen. Werk met elkaar samen, sta open voor een ander en leer van elkaar. In onze trainingen zorgen wij er altijd voor dat zowel verpleegkundigen als apothekersassistenten aanwezig zijn. En dan ook nog eens het liefst verpleegkundigen van verschillende afdelingen. Zo vindt er kruisbestuiving plaats en worden er banden gevormd tussen verschillende afdelingen en disciplines. Met kruisbestuiving geven we een zogeheten ‘boost’ aan alle oplossingsrichtingen!

Ga met ons in gesprek

Vond je dit een interessant artikel en wil je graag over dit onderwerp of een ander onderwerp van gedachten wisselen? Neem dan contact op via info@kennisconnect.nl. Uiteraard kun je ook contacten via LinkedIn met Marlies en Rianne.

 

 

Bronnen

[1] High Risk medicatie gids VMS

[2] Ris, 2009

[3] Larmené-Beld KHM, Touwen- Spronk J, Luttjeboer J; Taxis K, Postma MJ. A Cost Minimization Analysis of Ready-to-Administer Prefilled Sterilized Syringes in a Dutch Hospital. Clin Ther. 2019;41:1139e1150

Wij gebruiken cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.